Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023 ανακοίνωσε το ΥΠΑΙΘ

 

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Α΄, Β΄ και Γ΄ ΤΑΞΕΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2022-2023

 

H διδασκαλία των διδακτικών ενοτήτων προτείνεται να γίνει με δύο τρόπους:

α) «αναλυτική με έμφαση στα ακόλουθα σημεία» και β) «συνοπτική παρουσίαση».

Στην πρώτη περίπτωση πρόκειται για επισήμανση των στοιχείων κάθε διδασκόμενης ενότητας στα οποία ο/η εκπαιδευτικός καλείται να επιμείνει και τα οποία οι μαθητές και οι μαθήτριες οφείλουν να εμπεδώσουν γιατί αυτά θα αποτελέσουν την εξεταστέα ύλη. Είναι τα σημεία εκείνα που κρίνονται απαραίτητα για την ιστορική κατανόηση της συγκεκριμένης ενότητας, αλλά και αποτελούν προϋπόθεση για την κατανόηση των επομένων.

Στη δεύτερη περίπτωση, η οποία αφορά ενότητες ή σημεία ενοτήτων που δεν θα συμπεριληφθούν στην εξεταστέα ύλη, ο/η εκπαιδευτικός κατά την κρίση του παρουσιάζει με διαγράμματα ή υποστηρικτικό υλικό την ύλη, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να καλύπτουν τα ενδεχόμενα κενά της ιστορικής συνέχειας. Πρόκειται κυρίως για ενότητες με παράθεση γεγονότων, που εμπεριέχουν λεπτομέρειες, αλλά και γεγονότων που οι μαθητές και οι μαθήτριες διδάχθηκαν αναλυτικά σε άλλες τάξεις ή και σε άλλα μαθήματα.

Τις διδακτικές   ενότητες   συνοδεύει   η   ένδειξη   «Υποστηρικτικό   υλικό»   και

«Προτεινόμενη/-ες δραστηριότητα/-ες». Πρόκειται για υλικό δραστηριοτήτων που διευκολύνουν την ενεργητική μάθηση και τη συμμετοχή των μαθητών και των μαθητριών στη διδακτική διαδικασία. Αξιοποίηση αυτού του υλικού γίνεται κατά την κρίση του/της εκπαιδευτικού, ανάλογα με τον διαθέσιμο χρόνο, τα ενδιαφέροντα και τις δυνατότητες της τάξης του/της. Είναι προφανές ότι ο/η εκπαιδευτικός μπορεί να αξιοποιήσει δικό του/της υποστηρικτικό υλικό και να προτείνει δικές του/της δραστηριότητες.

 

Για τη διδασκαλία του μαθήματος στην Α΄ Γυμνασίου αξιοποιείται το σχολικό βιβλίο:

Θ. Κατσουλάκου, Γ. Κοκκορού-Αλευρά, Β. Σκουλάτου, Αρχαία Ιστορία, Α΄ Γυμνασίου, ΙΤΥΕ “ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ”

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (Ημερήσιου και Εσπερινού)

Διδακτικές ενότητες Ώρες
Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ

Κεφάλαιο Β΄: Η Εποχή του Χαλκού

1. Ο Κυκλαδικός πολιτισμός

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Ταυτότητα – Χώρος – Χρονικά όρια Λόγοι – Παράγοντες ανάπτυξης Πολιτική οργάνωση

Κυκλαδική τέχνη

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης της Ανατολικής Μεσογείου, ώστε να διαπιστωθεί η θέση των νησιών των Κυκλάδων σε σχέση με τον υπόλοιπο μεσογειακό χώρο και να επισημανθεί το γεωγραφικό πλεονέκτημα σε μια εποχή που η ναυσιπλοΐα γινόταν με μικρά πλεούμενα.

-Εικόνες επιλεγμένων έργων κυκλαδικής τέχνης, ώστε να καταγραφούν από τους

μαθητές και τις μαθήτριες τα συμπεράσματα αφενός για τα χαρακτηριστικά της

1 ώρα

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

κυκλαδικής τέχνης και αφετέρου για τη ζωή των Κυκλαδιτών.

Υποστηρικτικό υλικό

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Εκπαιδευτικό Υλικό: http://www.cycladic.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=34&clang=0 http://www.cycladic.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=91&clang=0 Αρχαιολογικό Μουσείο για Κυκλαδικό πολιτισμό και Σαντορίνη: https://www.namuseum.gr/collection/syllogi-archaiotiton-thiras/

 

Κυκλαδικός πολιτισμός, Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, εκδ. Ίδρυμα Γουλανδρή:

https://cycladic.gr/publication/to-idrima-nik-p-goulandri

 

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Δραστηριότητα 2, του βιβλίου.

 

2.  Ο Μινωικός πολιτισμός

3.  Η θρησκεία και η τέχνη των Μινωιτών

Διδασκαλία με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Ταυτότητα – Χώρος – Χρονικά όρια Λόγοι-παράγοντες ανάπτυξης Κέντρα μινωικού πολιτισμού Ρόλος των ανακτόρων

Κοινωνική και πολιτική οργάνωση Γραφή

Καταστροφή μινωικού πολιτισμού – Η παρουσία των Μυκηναίων στην Κνωσό Θρησκεία

Τέχνη

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης της Ανατολικής Μεσογείου, ώστε να διαπιστωθεί η θέση της Κρήτης και ειδικά των ανακτορικών κέντρων σε σχέση με τον υπόλοιπο μεσογειακό χώρο και να επισημανθεί το γεωγραφικό πλεονέκτημα σε μια εποχή που η ναυσιπλοΐα γινόταν με μικρά πλεούμενα.

Σχέσεις με την Αίγυπτο:

http://www.ime.gr/chronos/02/crete/gr/economy/index4a.html

-Εικόνες επιλεγμένων έργων τέχνης, ώστε να καταγραφούν συμπεράσματα για τη θρησκεία, τη ζωή των Μινωιτών και τα χαρακτηριστικά της τέχνης τους.

-Εικόνες επιλεγμένων έργων τέχνης, ώστε να διαπιστωθούν οι σχέσεις μινωικού και κυκλαδικού πολιτισμού (διαφορές και ομοιότητες του μινωικού και κυκλαδικού πολιτισμού, ιδίως με τον πολιτισμό της Θήρας).

Για σχετικό υλικό, βλ. εικόνες σχολικού βιβλίου και έκθεση Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου: http://odysseus.culture.gr/h/4/gh42.jsp?obj_id=7844&page=2 Τελετουργίες: http://www.ime.gr/chronos/02/crete/gr/religion/index7.html Θρησκεία: http://www.ime.gr/chronos/02/crete/gr/religion/index.html

Δίσκος Φαιστού: http://www.ime.gr/chronos/02/crete/gr/achievments/index.html

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Προσπαθήστε να αναπαραστήσετε μία μέρα (καθημερινή ή μέρα γιορτής) στο

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

ανάκτορο της Κνωσού.

 

4.  Ο Μυκηναϊκός κόσμος

5.  Μυκηναϊκή θρησκεία και τέχνη

Διδασκαλία των ενοτήτων με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Ταυτότητα – Χώρος – Χρονικά όρια Λόγοι – παράγοντες ανάπτυξης Κέντρα

Σχέση με Μινωικό πολιτισμό Κοινωνική οργάνωση

Γραφή

Αίτια κατάρρευσης Θρησκεία

Απλή αναφορά στα χαρακτηριστικά αρχιτεκτονικά δημιουργήματα Τέχνη

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης του βιβλίου, ώστε να επισημανθούν οι οικονομικές και πολιτισμικές σχέσεις των Μυκηναίων

Για χάρτες, βλ. και:

http://www.chorochronos.gr/?page=educationalactivity

-«Μυκηναϊκή κοινωνία και διοίκηση», Εκπαιδευτικά βίντεο, Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/video/8522/517

-Εικόνες επιλεγμένων έργων τέχνης, ώστε να συναχθούν συμπεράσματα για τη ζωή των Μυκηναίων, τα χαρακτηριστικά της τέχνης τους και να διαπιστωθούν διαφορές και ομοιότητες του μινωικού και μυκηναϊκού πολιτισμού

Για σχετικό υλικό, βλ:

-Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο:

https://www.namuseum.gr/collection/syllogi-mykinaikon-archaiotiton/

-Μυκήνες, εκδ. ΄Ιδρυμα Λάτση: https://www.latsis- foundation.org/content/elib/book_27/mycenae_gr.pdf

 

Προτεινόμενη δραστηριότητα

– Συζήτηση με αφορμή τις ερωτήσεις 2 και 3 του βιβλίου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

ΙΙ. ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ
Κεφάλαιο Γ΄:

Ο ελληνικός κόσμος από το 1100 έως το 800 π.Χ.

1. Οι μεταβατικοί χρόνοι

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης, ώστε να παρουσιαστούν οι μετακινήσεις και η οριστική εγκατάσταση των ελληνικών φύλων στον χώρο του Αιγαίου.

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Σε έναν χάρτη της Ελλάδας και της Μικράς Ασίας να σημειώσετε (χρωματίζοντας με διαφορετικό χρώμα) τις περιοχές της οριστικής εγκατάστασης των ελληνικών φύλων. Για τις μικρασιατικές περιοχές, δημιουργήστε έναν τρίστηλο πίνακα

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

(Αιολίδα, Ιωνία, Δωρική Εξάπολη) και σημειώστε τις σημαντικότερες ελληνικές πόλεις σε κάθε περιοχή.

2. Η πολιτισμική αναγέννηση

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Δημιουργία ελληνικού αλφαβήτου Γεωμετρική τέχνη

Υποστηρικτικό υλικό και προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Εικόνες έργων της γεωμετρικής περιόδου, ώστε να καταγραφούν τα κύρια χαρακτηριστικά της και σύγκριση με έργα του μυκηναϊκού πολιτισμού

Για σχετικό υλικό, βλ. Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών:

https://www.namuseum.gr/collection/geometriki-periodos-3/

Κεφάλαιο Δ΄

Αρχαϊκή Εποχή (800-479 π.Χ.)

1.  Αποικιακή εξάπλωση

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Αίτια Β΄ Ελληνικού αποικισμού Κριτήρια επιλογής τόπου εγκατάστασης Συνέπειες αποικισμού

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Διαμόρφωση πίνακα με τις κυριότερες ελληνικές αποικίες στη Μικρά Ασία, Εύξεινο Πόντο, Ιταλία

-Δραστηριότητα 2, του βιβλίου

-Συζήτηση για διαφορές Α΄ και Β΄ Ελληνικού αποικισμού

-Συζήτηση για λόγους μετανάστευσης από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

2.  Η πόλη-κράτος και η εξέλιξη του πολιτεύματος Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία: Συστατικά στοιχεία της πόλης-κράτους

Ρόλος της οπλιτικής φάλαγγας στη διαμόρφωση της έννοιας του πολίτη Σειρά εξέλιξης πολιτευμάτων (απλή αναφορά/ διάγραμμα) Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης της αρχαίας Αττικής

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1_%

CE%91%CE%B8%CE%AE%CE%BD%CE%B1#/media/File:Phyle_map-en.svg και τοπογραφικός χάρτης της αρχαίας Αθήνας http://archaeologia.eie.gr/archaeologia/gr/chapter_more_6.aspx

https://dipylon.org/gr/2018/06/12/chartographontas-tis-archaiotites-athina/ ώστε να γίνουν αντιληπτά: α) τα όρια της πόλης κράτους Αθήνα, β) να εντοπίσουν οι μαθητές/-τριες την Ακρόπολη, το άστυ, την ύπαιθρο χώρα.

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Δραστηριότητες για την οπλιτική φάλαγγα με εικόνες και πηγές: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9598 http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8974

 

3.  Η Σπάρτη

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

 

2 ώρες

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 ώρα

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

Οι κοινωνικές τάξεις, Τα πολιτειακά όργανα

Η εκπαίδευση των Σπαρτιατών

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης ώστε να γίνουν αντιληπτά τα όρια της πόλης- κράτους «Σπάρτη»: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1_% CE%A3%CF%80%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B7#/media/File:Sparta_territory.jpg

-«Κοινωνική οργάνωση αρχαίας Σπάρτης», Μαθησιακά αντικείμενα, Φωτόδεντρο : http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8829

-«Πολιτειακή οργάνωση της Σπάρτης», Μαθησιακά αντικείμενα, Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8828 (όπου περιλαμβάνεται πηγή για την πολιτειακή οργάνωση)

-Πηγές του σχολικού βιβλίου ώστε να αναδειχτούν βασικά στοιχεία της σπαρτιατικής ζωής

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Ερώτηση 1, του βιβλίου

-Αναζητήστε το νόημα των λέξεων-εκφράσεων: λακωνισμός, «δουλεύω σαν είλωτας», «περνώ σπαρτιάτικα».

 

4.  Αθήνα: Από τη βασιλεία στην αριστοκρατία

5.  Αθήνα: Πορεία προς τη δημοκρατία

Προτείνεται ενιαία διδασκαλία των δύο ενοτήτων, με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Τα πολιτειακά όργανα του αθηναϊκού αριστοκρατικού πολιτεύματος

Τα κοινωνικά προβλήματα στην Αθήνα του 7ου αι. π.Χ. και η πορεία προς την επίλυσή τους

Κυλώνειο άγος, νόμοι του Δράκοντα

Τα μέτρα του Σόλωνα: Σεισάχθεια και αλλαγές στο πολίτευμα Η τυραννίδα του Πεισίστρατου

Οι μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη

Υποστηρικτικό υλικό:

-Πηγές του σχολικού βιβλίου και άλλες για τα μέτρα του Σόλωνα και του Κλεισθένη, ώστε να καταγραφούν τα προβλήματα και τα μέτρα του Σόλωνα προς αντιμετώπισή τους, αλλά και οι καινοτομίες του Κλεισθένη.

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

Άσκηση 4 του βιβλίου.

-Κατάρτιση πίνακα αποτίμησης της συμβολής του Σόλωνα και του Κλεισθένη στον εκδημοκρατισμό του αθηναϊκού πολιτεύματος

-Αγώνας λόγου με θέμα: «Η συμβολή του Σόλωνα ή του Κλεισθένη ήταν πιο καθοριστική στην πορεία προς τη δημοκρατία;»

Συγκριτική δραστηριότητα (Σπάρτη – Αθήνα): Κατάρτιση πίνακα στον οποίο να καταγράφονται ομοιότητες και διαφορές του αθηναϊκού και του σπαρτιατικού πολιτεύματος.

 

6.  Οι πανελλήνιοι δεσμοί

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ώρες

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ώρες

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

Υποστηρικτικό υλικό:

«Οι πανελλήνιοι αγώνες», Μαθησιακά αντικείμενα, Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8960

-Πηγή του βιβλίου: Η αμφισημία των χρησμών

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Ερώτηση 2 του βιβλίου

-Με βάση το προτεινόμενο υλικό, παρουσιάστε με τη σειρά σας την ιστορία ενός ολυμπιονίκη:

http://www.fhw.gr/olympics/ancient/gr/ariston.html.

 

7.  Πέρσες και Έλληνες: Δύο κόσμοι συγκρούονται

8.  Η οριστική απομάκρυνση της περσικής επίθεσης

Προτείνεται ενιαία παρουσίαση των δύο ενοτήτων με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Αίτια, Αφορμή

Φάσεις, κυριότερες μάχες, πρωταγωνιστές Συνέπειες

Υποστηρικτικό υλικό:

–«Οι περσικοί πόλεμοι με μια ματιά», Μαθησιακά αντικείμενα, Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9548

–  «Η μάχη του Μαραθώνα: Η περσική επέκταση στη Δύση», Εκπαιδευτικά βίντεο,

Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/video/8522/467

-Χάρτης της Ελλάδας, ώστε να εντοπιστούν τα σημεία των συγκρούσεων

-Πηγές του βιβλίου και συμπληρωματικά:

Επιλογή αποσπασμάτων από το βιβλίο Αρχαία Ελληνικά (μτφρ.) Ηροδότου Ιστορίες (Α΄ Γυμνασίου):

Ενότητα 11: Η μάχη του Μαραθώνα: (http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A113/349/2341,8928/ Ενότητα 13: Η μάχη των Θερμοπυλών: (http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A113/349/2342,8931/ Ενότητα 15: Η ναυμαχία της Σαλαμίνας: http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A113/349/2343,8934/ Ενότητα 15: Η μάχη των Πλαταιών. Το τέλος…: http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A113/349/2344,8937/ Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Δημιουργία πίνακα με αναφορά σε κάθε μάχη και τα σχετικά στοιχεία: Χρονολογία, πρωταγωνιστές, έκβαση, κύριοι λόγοι αυτής της έκβασης (προτείνεται ομαδοσυνεργατική εργασία)

–  Καταγράψτε τις συνέπειες της νίκης των Ελλήνων επί των Περσών για τον ελληνικό κόσμο και τον ευρωπαϊκό πολιτισμό.

 

9.  Τα γράμματα

Απλή αναφορά στα νέα είδη του λόγου (διδακτικό έπος, λυρική ποίηση) και την εμφάνιση του επιστημονικού λόγου από τους φυσικούς φιλόσοφους

10.  Η Τέχνη

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ώρα

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ώρες

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Κάτοψη αρχαίου ελληνικού ναού

Οι δύο κύριοι αρχιτεκτονικοί ρυθμοί (δωρικός, ιωνικός) Η αρχαϊκή γλυπτική (κούροι, κόρες)

Οι δύο βασικοί ρυθμοί της αγγειογραφίας (μελανόμορφος, ερυθρόμορφος)

Υποστηρικτικό υλικό:

-«Ο αρχαίος ελληνικός ναός», Μαθησιακά αντικείμενα, Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8816

-Εικόνες επιλεγμένων παραδειγμάτων οικοδομημάτων και έργων πλαστικής και κεραμικής, ώστε να καταγραφούν τα βασικά χαρακτηριστικά τους.

Για σχετικό υλικό, βλ:

Η αρχαϊκή Ακρόπολη:

http://www.theacropolismuseum.gr/el/units/i-arhaiki-akropoli

Χρωμάτισε την πεπλοφόρο: http://www.theacropolismuseum.gr/peploforos/

«Μια φορά κι έναν καιρό ένας αγγειοπλάστης (αρχαία ελληνική κεραμική)»

και «Εποπτικό υλικό (ppt)», Ενημερωτικό υλικό για τις συλλογές του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης: http://www.cycladic.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=91&clang=0 Προτεινόμενες δραστηριότητες:

Ερωτήσεις-Δραστηριότητες 2 και 3 του βιβλίου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

Κεφάλαιο Ε΄:

Η ηγεμονία της Αθήνας

1.  Η συμμαχία της Δήλου – Η συμμαχία όργανο της αθηναϊκής ηγεμονίας

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία

Σκοπός και τρόπος λειτουργίας της Συμμαχίας

Στοιχεία που δείχνουν τη μετατροπή της συμμαχίας σε όργανο της αθηναϊκής δημοκρατίας

Υποστηρικτικό υλικό:

-Γραπτές πηγές για την ανάδειξη των παραπάνω σημείων. Ειδικά για τη μετατροπή της συμμαχίας σε όργανο της αθηναϊκής ηγεμονίας, βλ.: Θουκυδίδου,

Ιστορίαι, 1.96-99 (επιλεγμένα αποσπάσματα): http://www.ime.gr/chronos/05/gr/sources/index_pol.html Προτεινόμενη δραστηριότητα:

Παιχνίδι ρόλων: Ένας πολίτης νησιωτικής πόλης της Συμμαχίας της Δήλου επισκέπτεται την Αθήνα ως μέλος της αντιπροσωπείας της πόλης του για τα Μεγάλα Παναθήναια στα μέσα της δεκαετίας του 440 π.Χ. (θυμηθείτε ότι το ταμείο της Συμμαχίας έχει ήδη μεταφερθεί από το 454 π.Χ. στην Αθήνα και ότι από το 447 π.Χ. έχει αρχίσει η ανοικοδόμηση του Παρθενώνα). Στη συνάντησή του με Αθηναίο πολίτη, παλιό του γνώριμο, ο νησιώτης διαμαρτύρεται για την κατάσταση στη Συμμαχία και ο Αθηναίος απαντά υπερασπιζόμενος τις επιλογές της πόλης του. Προσπαθήστε να αναπαραστήσετε τον διάλογό τους.

 

2.  Το δημοκρατικό πολίτευμα σταθεροποιείται – Ο Περικλής και το δημοκρατικό πολίτευμα

3.  Η λειτουργία του πολιτεύματος – Οι λειτουργίες

Διδασκαλία των δύο ενοτήτων με έμφαση στα ακόλουθα σημεία :

2 ώρες

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

Το πολιτικό πρόγραμμα του Περικλή

Τα πολιτειακά όργανα της αθηναϊκής δημοκρατίας και ο ρόλος του καθενός από αυτά

Οι «λειτουργίες»: τι ήταν, ποιες ήταν και ποιος ο ρόλος τους στη λειτουργία του κράτους

Υποστηρικτικό υλικό:

-Πηγές του σχολικού βιβλίου και άλλες για την ανάδειξη των παραπάνω σημείων

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Κατάρτιση πίνακα με τα πολιτειακά όργανα της αθηναϊκής πολιτείας την εποχή του Περικλή και συζήτηση για τον ρόλο τους

-Άσκηση 4 του βιβλίου

Επιλογές από το: Εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Αθηναϊκή δημοκρατία: Πολιτειακοί θεσμοί», Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία: https://foundation.parliament.gr/el/ekpaideytiko-yliko

 

4. Η συγκρότηση της αθηναϊκής κοινωνίας – Η καθημερινή ζωή

5. Η διαδικασία της μόρφωσης – Ο Αθηναίος και η εργασία – Η Αθήνα γιορτάζει.

Διδασκαλία των ενοτήτων με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Κοινωνικές ομάδες

Η αθηναϊκή οικογένεια Η θέση των γυναικών Διατροφή-ένδυση

Εκπαίδευση και δάσκαλοι

Επαγγελματικές δραστηριότητες Αθηναίων Σημαντικότερες γιορτές

Υποστηρικτικό υλικό:

– «Εισαγωγή στην κοινωνία της κλασικής Αθήνας», Ελληνική ιστορία στο διαδίκτυο, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού: http://www.fhw.gr/chronos/05/gr/society/index.html

 

-«Εκπαίδευση», Κλασική περίοδος, Ελληνική ιστορία στο διαδίκτυο, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού: http://www.ime.gr/chronos/05/gr/culture/index_100.html

-«Εορτές των αρχαίων Ελλήνων», Μαθησιακά αντικείμενα, Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8957

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

Επιλέξτε έναν εκπρόσωπο της αθηναϊκής κοινωνίας της κλασικής περιόδου (π.χ. έναν μικρό Αθηναίο, μία Αθηναία δέσποινα, έναν μέτοικο, έναν Αθηναίο πολίτη που ασκεί κάποιο επάγγελμα, έναν δούλο παιδαγωγό) και προσπαθήστε να αναπαραστήσετε με βάση τις πληροφορίες των ενοτήτων και πρόσθετο υλικό από τον/την εκπαιδευτικό μία μέρα από τη ζωή του.

 

Ανακεφαλαιωτικές δραστηριότητες:

-Παιχνίδι ρόλων: Δύο έφηβοι, ένας Αθηναίος κι ένας Σπαρτιάτης συνομιλούν. Ο καθένας τους προβάλει τη δική του πόλη και τον αντίστοιχο τρόπο ζωής. Αναπαραστήστε τη συνομιλία τους. Για όσα λέει ο καθένας τους λάβετε υπόψη τις γνώσεις σας για την οργάνωση της πολιτείας, την εκπαίδευση, την καθημερινή ζωή

 

 

 

 

4 ώρες

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

κ.ά. της Αθήνας και της Σπάρτης.

-Αγώνας λόγου με θέμα: «Η συμβολή της Αθήνας ή της Σπάρτης υπήρξε σπουδαιότερη στον παγκόσμιο πολιτισμό;»

 

Κεφάλαιο Στ΄

Ηγεμονικοί ανταγωνισμοί και κάμψη των ελληνικών πόλεων (431-362 π.Χ.)

1.  Τα αίτια και οι αφορμές του Πελοποννησιακού πολέμου-Ο Αρχιδάμειος πόλεμος

2.  Η εκστρατεία στη Σικελία – Ο Δεκελεικός πόλεμος.

Προτείνεται ενιαία παρουσίαση των ενοτήτων, με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Αίτια Αφορμές

Φάσεις του πολέμου

Τελική έκβαση – Συνθήκη ειρήνης Αποτελέσματα

Υποστηρικτικό υλικό

-Επιλεγμένες πηγές από Θουκυδίδη και Ξενοφώντα, ώστε να αναδεικνύονται τα παραπάνω σημεία.

-Χάρτης για αποτύπωση των πόλεων που συντάχθηκαν με τη Σπάρτη ή την Αθήνα και των κυριότερων συγκρούσεων.

Για χάρτες, βλ.:

-Διαδραστικός χάρτης, «Πελοποννησιακός Πόλεμος (οι συμμαχίες)», Φωτόδενδρο : http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9314

Η 1η φάση του Πελοποννησιακού πολέμου, σε σχέδιο μαθήματος: http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-ugc-8525-222 Προτεινόμενη δραστηριότητα:

Παιχνίδι ρόλων: Με το τέλος του πολέμου, ένας νικητής Σπαρτιάτης κι ένας ηττημένος Αθηναίος μιλούν για την εμπειρία του πολέμου ο καθένας από τη δική του πλευρά. Προσπαθήστε να αναπαραστήσετε αυτά που θα έλεγε ο καθένας.

 

3.  Η ηγεμονία της Σπάρτης: Μια κυριαρχία σε αμφισβήτηση

4.  Η κυριαρχία της Θήβας στην Ελλάδα

Συνοπτική παρουσίαση των ενοτήτων

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 ώρα

 

Κεφάλαιο Ζ΄

Η ανάπτυξη της Μακεδονίας

1.  Το κράτος της Μακεδονίας

2.  Το κράτος της Μακεδονίας επεκτείνεται

Συνοπτική παρουσίαση των ενοτήτων. Αναλυτική διδασκαλία των ακόλουθων σημείων:

Η μάχη της Χαιρώνειας Το Συνέδριο της Κορίνθου Υποστηρικτικό υλικό:

 

-«Μακεδονία. Η χώρα των Μακεδόνων», Μαθησιακά αντικείμενα, Φωτόδεντρο:

1 ώρα

 

http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9614

 

3.  Αλέξανδρος: Η κατάκτηση της Ανατολής

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Η πορεία του Αλέξανδρου-κυριότερες μάχες

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης, ώστε να παρακολουθηθεί η πορεία του Αλέξανδρου και οι κυριότερες συγκρούσεις με τους Πέρσες

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Δραστηριότητα 1 του βιβλίου

4.  Το έργο του Αλέξανδρου

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Η πολιτική του Αλέξανδρου για τη διακυβέρνηση της αυτοκρατορίας του Τα ενοποιητικά στοιχεία της οργάνωσης του κράτους του

Υποστηρικτικό υλικό:

-Πηγές σχολικού βιβλίου (σσ. 100, 102) ή άλλες, ώστε να αναδειχθεί η σημασία των μέτρων και των θεσμών που εφάρμοσε ο Αλέξανδρος για τη διακυβέρνηση του κράτους του.

– «Διαδραστικός χάρτης – χρονολόγιο της εκστρατείας του Μ. Αλεξάνδρου»,

Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9315

-Βίντεο: «Ο Μ. Αλέξανδρος στην Ινδία» (03.44΄), Εκπαιδευτικά Βίντεο, Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/video/8522/510

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Ερωτήσεις 2 και 3, σ. 103 του βιβλίου

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

Κεφάλαιο Η΄

Οι Τέχνες και τα Γράμματα την Κλασική εποχή

1.  Τα Γράμματα

Απλή αναφορά στα νέα είδη του λόγου (ιστορία, φιλοσοφία, ρητορική, δραματική ποίηση) και τους κυριότερους εκπροσώπους

2.  Οι τέχνες

3.  Η αρχιτεκτονική των κλασικών χρόνων

4.  Η γλυπτική και η ζωγραφική των κλασικών χρόνων Διδασκαλία των ενοτήτων με έμφαση στα ακόλουθα σημεία: Οι τρεις περίοδοι της κλασικής τέχνης (απλή αναφορά)

Η εμφάνιση του κορινθιακού ρυθμού Τα έργα της Ακρόπολης

Το αρχαίο θέατρο Η γλυπτική

Υποστηρικτικό υλικό:

-Εικόνες οικοδομημάτων και γλυπτών, ώστε να αναγνωριστούν και να καταγραφούν τα βασικά χαρακτηριστικά τους, αλλά και να συγκριθούν με έργα της αρχαϊκής περιόδου.

Για σχετικό υλικό, βλ:

«Η Αρχαία ελληνική τέχνη και η ακτινοβολία της», στο Αρχαιογνωσία και αρχαιογλωσσία στη Μέση Εκπαίδευση, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3 ώρες

 

http://www.greek- language.gr/digitalResources/ancient_greek/history/art/page_133.html Η ζωφόρος του Παρθενώνα: http://www.parthenonfrieze.gr/#/view Εικονική περιήγηση στην Ακρόπολη: http://acropolis-virtualtour.gr/ Αρχαία ελληνικά θέατρα: http://www.diazoma.gr/200-Stuff-03- Diazoma/TheatroPedia-004.pdf

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Επιλέξτε έναν αρχαιολογικό χώρο της περιοχής σας και παρουσιάστε τον, υποθέτοντας ότι ξεναγείτε σε αυτόν συνομήλικούς σας μαθητές και μαθήτριες από άλλο μέρος.

-Αναζητήστε στο Αρχαιολογικό Μουσείο της περιοχής σας γλυπτά της κλασικής

περιόδου και παρουσιάστε τα.

Κεφάλαιο Θ΄ Ελληνιστικοί και ρωμαϊκοί χρόνοι
1.  Τα ελληνιστικά βασίλεια

2.  Η κατάσταση στον ελλαδικό χώρο Συνοπτική παρουσίαση των δύο ενοτήτων Υποστηρικτικό υλικό

-Χάρτης ώστε να αναδειχτεί η ελληνιστική Ανατολή, αλλά και οι νέοι σχηματισμοί στον ελλαδικό χώρο

-Διαδραστικός χάρτης «Τα ελληνιστικά βασίλεια», Μαθησιακά αντικείμενα, Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/lor/handle/8521/924 Προτεινόμενη δραστηριότητα:

Συζήτηση με αφορμή το ποίημα του Κ.Π. Καβάφη «Στα 200 π.Χ.», για τα χαρακτηριστικά και το περιεχόμενο του καινούργιου ελληνικού κόσμου και των αξιών του.

 

3.  Το Ρωμαϊκό Κράτος αποκτά μεγάλη δύναμη

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας. Αναλυτική διδασκαλία των ακόλουθων σημείων:

Θέση της Ρώμης

Πολίτευμα και πολιτειακά όργανα Κοινωνικές τάξεις

4.  Η υποταγή του ελληνικού κόσμου Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας Υποστηρικτικό υλικό

-Διαδραστικός χάρτης « Ο ελληνιστικός κόσμος και η Ρώμη, 200 π.Χ.»,

Φωτόδενδρο,

http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9573

-Χάρτης με τα κυριότερα στάδια εξάπλωσης του ρωμαϊκού κράτους μέχρι το 30 π.Χ.

http://www.vox.com/2014/8/19/5942585/40-maps-that-explain-the-roman-empire

-Πηγή της σ. 126 του βιβλίου για την στάση των Ελλήνων απέναντι στη ρωμαϊκή πολιτική του «διαίρει και βασίλευε»

 

ώρα

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ώρες

Κεφάλαιο Ι΄

Από τη Ρώμη στο Βυζάντιο

1. Η Ρωμαϊκή ειρήνη

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

1 ώρα

 

Η αυτοκρατορία ως νέο πολιτειακό σύστημα

Η ολοκλήρωση των κατακτήσεων (εντοπισμός στον χάρτη) Διοίκηση επαρχιών-στρατός

Η Ρωμαϊκή ειρήνη και η απόκτηση του δικαιώματος του Ρωμαίου πολίτη

Υποστηρικτικό υλικό:

-«Ο Αύγουστος και το νέο πολίτευμα της Ρώμης», Μαθησιακά αντικείμενα,

Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8827

-Χάρτης, ώστε να διαπιστωθεί η έκταση της αυτοκρατορίας και η ποικιλία των λαών και πολιτισμών που περιείχε.

-«Η καθημερινή ζωή στην αρχαία Ρώμη», Μαθησιακά αντικείμενα, Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9669

 

Προτεινόμενη δραστηριότητα

-Συζήτηση με θέμα: Σύγκριση της ρωμαϊκής πολιτικής προς τους υπηκόους της με την πολιτική του Μ. Αλέξανδρου προς τους λαούς της δικής του αυτοκρατορίας.

 

2.  Ο χριστιανισμός και η διδασκαλία του. Η πρώτη εκκλησία

3.  Η διάδοση του Χριστιανισμού

Συνοπτική παρουσίαση των ενοτήτων

 

4.  3ος αι. μ.Χ.: Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία σε κρίση Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία: Αίτια της κρίσης του ρωμαϊκού κράτους

Το σύστημα της τετραρχίας

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης, ώστε να σημειωθούν οι εισβολές στην αυτοκρατορία και να κατανοηθεί από τους/τις μαθητές/τριες το σύστημα της τετραρχίας.

Για χάρτη, βλ. και: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8591

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Ερώτηση 2 του βιβλίου

-Σχολιασμός του γλυπτού συμπλέγματος της τετραρχίας προκειμένου να συναχθούν συμπεράσματα για το πνεύμα και τους στόχους του συστήματος αυτού.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 ώρα

Σύνολο 42

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

Α. Ερευνητικές εργασίες-project: Θέματα ερευνητικών εργασιών με βάση επιλεγμένη προτεινόμενη βιβλιογραφία και δικτυογραφία από τον/την εκπαιδευτικό θα μπορούσαν να αποτελέσουν όλα τα θέματα που παρουσιάστηκαν, σε μεγαλύτερο όμως βάθος ή χρονική διάρκεια. Παραδειγματικά: Πολιτειακοί θεσμοί, Η αρχαία Μεσόγειος (οικονομικές και πολιτισμικές σχέσεις), Η εξέλιξη των Γραμμάτων, Η επιστημονική πρόοδος, (εστιάζοντας και ειδικότερα σε επιστημονικό πεδίο, πχ. «Η συμβολή των αρχαίων Ελλήνων στην ανάπτυξη της επιστήμης των μαθηματικών»), η αρχαία ελληνική τέχνη (συνολικά, κατά είδος [αρχιτεκτονική, πλαστική, αγγειογραφία, μικροτεχνία] και κατά περίοδο), Η καθημερινή ζωή, Η εκπαίδευση, Η διατροφή, Η ενδυμασία, Η ζωή των παιδιών, Πόλεμοι, Όπλα και τακτικές κ.ά.

B. Δημιουργία ιστοριογραμμών-χρονολογίων

 

Τοποθέτηση στον χρόνο γεγονότων της αρχαίας ελληνικής ιστορίας συνολικά, ή κατά περίοδο ή κατά τομέα.

Γ. Αφηγηματική ανασύνθεση ιστορικών γνώσεων

Απόδοση μιας φανταστικής ιστορίας που στηρίζεται σε ελεγμένες ιστορικά πληροφορίες. Με βάση προτεινόμενη από τον/την εκπαιδευτικό βιβλιογραφία και δικτυογραφία, ζωντανεύουμε ένα φανταστικό πρόσωπο και του δίνουμε τον λόγο, αναπαριστώντας στοιχεία του βίου της εποχής, γεγονότα, σκέψεις.

Δ. Με οδηγό την τέχνη: Ο αρχαίος ελληνικός κόσμος στην τέχνη. Ενδεικτικά παραδείγματα:

Πτυχές της καθημερινής ζωής των αρχαίων Ελλήνων σε έργα της αρχαίας ελληνικής αγγειογραφίας.

Ο αθλητισμός στην αρχαία Ελλάδα μέσα από απεικονίσεις αθλητών και αθλημάτων σε αρχαία αγγεία.

Ο Μέγας Αλέξανδρος στην τέχνη: Συγκέντρωση και παρουσίαση ενδεικτικών έργων της παγκόσμιας τέχνης με θέμα τον Μ. Αλέξανδρο τις εκστρατείες του και την πρόσληψή του στην παγκόσμια μνήμη.

Ε. Δημιουργία σύντομων αρχαιολογικών οδηγών για χώρους-μνημεία της περιοχής σας. Ενδεικτικά παραδείγματα: Οδηγός της Κνωσού για παιδιά, Οδηγός της Ακρόπολης της Αθήνας για παιδιά, Οδηγός της Αρχαίας Αγοράς της Αθήνας για παιδιά.

ΣΤ. «Η αρχαιότητα στον λόγο μας». Αναζήτηση της σχέσης των παρακάτω λέξεων και φράσεων, που χρησιμοποιούνται σήμερα στον λόγο μας, με θεσμούς, συνήθειες, στιγμές του αρχαίου ελληνικού και ρωμαϊκού κόσμου, καταγράφοντας ενδεχόμενη αλλαγή στη χρήση τους. Ενδεικτικά: μητρόπολη, «αριστίνδην και πλουτίνδην», αριστοκρατία, ολιγαρχία, τύραννος, Μητρώο Αρρένων, λακωνισμός, «δουλεύω σαν είλωτας», «περνώ σπαρτιάτικα»,

«μέλας ζωμός», «δρακόντεια μέτρα», «σεισάχθεια», «μηδισμός», «μολών λαβέ», Εφιάλτης,

«φυλάω Θερμοπύλες», «πάταξον μεν, άκουσον δε», «Αριστείδης ο δίκαιος», δημαγωγός, Ιερός Λόχος, κλασικός, επίγονος, «διαίρει και βασίλευε», «πύρρειος νίκη», «πατρίκιοι και πληβείοι», «Ο Αννίβας προ των πυλών», «ο κύβος ερρίφθη», «διέβη τον Ρουβίκωνα» κ.ά.

 

Για τη διδασκαλία του μαθήματος στη Β΄ Γυμνασίου αξιοποιείται το σχολικό βιβλίο:

Ιω. Δημητρούκα, Θουκ. Ιωάννου, Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία, Β΄ Γυμνασίου, ΙΤΥΕ “ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ”

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

(Ημερήσιου και Εσπερινού)

Διδακτικές ενότητες Ώρες
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου (330-717)

 

Ι. Η ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΡΩΜΑΪΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

 

1. Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία: Μέτρα του Κωνσταντίνου Α΄ για την ανόρθωση του κράτους Ίδρυση και φυσιογνωμία της Κωνσταντινούπολης

Η θρησκευτική πολιτική του Κωνσταντίνου

 

 

 

2 ώρες

 

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης του Ρωμαϊκού Κράτους ώστε να συγκριθεί η θέση της Κωνσταντινούπολης με αυτή της Ρώμης και να αναδειχθούν τα πλεονεκτήματα της πρώτης σε σχέση με τον νέο προσανατολισμό του κράτους.

-Τοπογραφικός χάρτης της Κωνσταντινούπολης και πηγή του βιβλίου, προκειμένου να αναδειχθεί ο πολεοδομικός και αρχιτεκτονικός χαρακτήρας της Κωνσταντινούπολης.

Για σχετικό υλικό βλ:

«Βυζαντινή περίοδος», Ελληνική ιστορία στο διαδίκτυο, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού: http://www.fhw.gr/chronos/08/gr/gallery/main/others/frame/p2ap1.html

-Πηγές των σχολικού βιβλίων της Α΄ Γυμνασίου («Διάταγμα Μεδιολάνων») και της Β΄ Γυμνασίου («Θρησκευτική στάση του Κωνσταντίνου») προκειμένου να κατανοηθεί και να σχολιαστεί η θρησκευτική πολιτική του Μ. Κωνσταντίνου. Συμπληρωματικά:

-Πηγή: «Χρηματικές παροχές στις εκκλησίες από τον Mεγάλο Kωνσταντίνο» στο:

http://www.ime.gr/chronos/08/gr/sources/economy.html

-Πηγή: «Μια   παράδοση   για   την   κτίση   της   Κωνσταντινούπολης»,   στο:

http://www.ime.gr/chronos/08/gr/sources/economy.html

Προτεινόμενη Δραστηριότητα:

-Ερώτηση 2 του βιβλίου.

ΙΙ. ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
1.Ο Ιουστινιανός και το έργο του

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Η πολιτική του Ιουστινιανού Εσωτερική πολιτική Εξωτερική πολιτική Κτίσματα και Αγία Σοφία Υποστηρικτικό υλικό:

-Πηγές για τα γεγονότα της «Στάσης του Νίκα» (επιλογή από τις προτεινόμενες στο βιβλίο εκπαιδευτικού)

–    Χάρτης για τη μετακίνηση των πληθυσμών και την επισήμανση των περιοχών εγκατάστασης των γερμανικών φύλων.

–  Χάρτης προκειμένου να αναδειχτεί η αποκατάσταση της ρωμαϊκής οικουμένης

Για χάρτες, βλ.:

Χάρτες Βυζαντινής αυτοκρατορίας κατά ιστορική περίοδο, Βυζαντινόν Χρονικόν:

https://byzantium.gr/empgrmaps.html

-«Στρατιωτικές επιχειρήσεις Ιουστινιανού», Μαθησιακά αντικείμενα, Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9311

-Εικόνες του ναού της Αγίας Σοφίας προκειμένου να γίνει αντιληπτός ο νέος αρχιτεκτονικός τύπος, οι αρχιτεκτονικές καινοτομίες.

Για σχετικό υλικό, βλ.:

-Αγία Σοφία: http://www.360tr.com/34_istanbul/ayasofya/english/)

-Πηγή: «Ο ρόλος της ελληνικής γλώσσας» στο: http://www.ime.gr/chronos/08/gr/sources/economy.html Προτεινόμενες δραστηριότητες:

2 ώρες

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

-Ερώτηση 1 του βιβλίου

-Ερώτηση 2 του βιβλίου – Συζήτηση για τη σημασία της κωδικοποίησης του ρωμαϊκού δικαίου.

2. Ο Ηράκλειος και η δυναστεία του (610-717): Εσωτερική μεταρρύθμιση και αγώνας επιβίωσης.

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Το Βυζάντιο σε κρίση

Η αντεπίθεση του Ηρακλείου Ο θεσμός των Θεμάτων

Ο εξελληνισμός του κράτους

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης ώστε να γίνει αντιληπτή η θεματική οργάνωση της Μ. Ασίας τον 7ο και 9ο αι.

-Πηγές του σχολικού βιβλίου ώστε να αναδειχτεί η λογική της διαίρεσης της αυτοκρατορίας σε θέματα.

-Υλικό για στρατό και τα θέματα, βλ. «Ο στρατός», «Βυζαντινών πολεμικά», Εξερευνώντας τον κόσμο του Βυζαντίου, Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων: http://exploringbyzantium.gr/EKBMM/Page?name=ypomeleti&lang=gr&id=14&sub

=613&level=1

-«Οχυρωματικά έργα (κάστρα, οχυρά, πύργοι)», Εξερευνώντας τον κόσμο του Βυζαντίου, Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων: http://exploringbyzantium.gr/EKBMM/Page?name=ypomeleti&lang=gr&id=14&sub

=32&level=1

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Ερώτηση 4 του βιβλίου.

2 ώρες
 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

ΛΑΟΙ ΣΤΟΝ ΠΕΡΙΓΥΡΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Ι. Ο ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΜΕΣΑΙΩΝΑ

1.  Οι Σλάβοι και η σχέση τους με το Βυζάντιο

2.  Οι Βούλγαροι και η σχέση τους με το Βυζάντιο

Συνοπτική παρουσίαση των ενοτήτων:

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτες προκειμένου να εντοπιστούν οι Σκλαβηνίες αλλά και η ίδρυση και επέκταση του βουλγαρικού κράτους.

-Πηγές, «Οι Σλάβοι τον 6ο αιώνα (για την κατάσταση το 581)» και «Επιδρομές τον 6ο αι.», στο:

http://www.ime.gr/chronos/08/gr/sources/economy.html

-«Οι Σλάβοι», Μαθησιακά αντικείμενα. Φωτόδεντρο:

http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9386

 

ΙΙ. Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΑ

1.  Η εξάπλωση των Αράβων

2.  Το εμπόριο και ο πολιτισµός του Ισλάµ

Διδασκαλία των ενοτήτων με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

1 ώρα

 

Ίδρυση και αρχές του Ισλάμ

Η επέκταση των Αράβων-παράγοντες και συνέπειες Το εμπόριο των Αράβων

Γράμματα και τέχνες

Επίδραση του αραβικού πολιτισμού στην Ευρώπη

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης ώστε να γίνει αντιληπτή η αραβική επέκταση και η τελική αναχαίτιση στον ευρωπαϊκό χώρο.

-Εικαστικά    έργα    αραβικής    τέχνης    ώστε     να    επισημανθούν    τα    ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους.

Για σχετικό υλικό, βλ.: -«Ισλαμική τέχνη», Μουσείο Μπενάκη:

http://www.benaki.gr/index.asp?id=10107&lang=gr και «Discover Islamic art», Museum with no frontiers: http://www.discoverislamicart.org/index.php

– «Πολιτιστικές επιδράσεις Βυζαντινών και Αράβων», Μαθησιακά αντικείμενα,

Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8973

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Κατάρτιση πίνακα στο οποίο να παρουσιάζεται ανά τομέα η συμβολή των Αράβων στον ευρωπαϊκό πολιτισμό.

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΚΜΗΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ (717-1025)

Ι. ΠΑΓΙΩΣΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ

1.  Η διαμόρφωση της μεσαιωνικής ελληνικής βυζαντινής αυτοκρατορίας

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Απόκρουση του αραβικού κινδύνου, Διοικητικά και οικονομικά μέτρα Ανάκαμψη της οικονομίας Υποστηρικτικό υλικό:

-Πηγές του σχολικού βιβλίου για την ανάδειξη των παραπάνω σημείων

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Ερωτήσεις 4 και 5 του βιβλίου.

-Παιχνίδι ρόλων: Αναπαραστήστε έναν υποθετικό διάλογο ανάμεσα σε δύο υπηκόους του Βυζαντίου την εποχή εφαρμογής των «κακώσεων» του Νικηφόρου Α΄. Ο ένας θεωρεί τα μέτρα του αυτοκράτορα δυσβάσταχτα και άδικα, ενώ ο άλλος τα υπερασπίζεται θεωρώντας τα αναγκαία. Τι πιστεύετε ότι θα έλεγε ο καθένας από τους δύο;

 

2.  Η μεταβατική εποχή: Οι έριδες για το ζήτημα των εικόνων Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία: Ορισμός, πρωτεργάτες και παράγοντες

Φάσεις και λήξη της εικονομαχίας Συνέπειες

Υποστηρικτικό υλικό:

–  Γραπτές πηγές του σχολικού βιβλίου για την ανάδειξη των παραπάνω σημείων

–  Εικονομαχία (Συλλογή Εικόνων):

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ώρα

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ώρες

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-1053

 

Προτεινόμενη δραστηριότητα

-Παιχνίδι ρόλων: Επιχειρηµατολογία υπέρ και κατά της λατρείας των εικόνων, με αξιοποίηση των επιχειρημάτων των πηγών του βιβλίου.

 

3.  Η βασιλεία του Μιχαήλ Γ΄ και η αυγή της Νέας Εποχής Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία: Ίδρυση της Σχολής της Μαγναύρας

Ενδιαφέρον για τους κλασικούς Αραβικοί πόλεμοι και επική ποίηση Υποστηρικτικό υλικό:

-Απόσπασμα από τη Βιβλιοθήκη του Φωτίου για τους αρχαίους Έλληνες ιστορικούς, στο:

http://www.ime.gr/chronos/09/gr/sources/index.html

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

Ερώτηση 5 του βιβλίου.

 

4.  Η διάδοση του Χριστιανισμού στους Μοραβούς και τους Βουλγάρους

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία: Η πορεία εκχριστιανισμού των Μοραβών και η σημασία της Ο εκχριστιανισμός των Βουλγάρων

Το Σχίσμα του 867

Υποστηρικτικό υλικό:

-Διαδραστική     εφαρμογή,    «Η      αποστολή     εκχριστιανισμού    των      Σλάβων», Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9642

-«Οι διαφορές   των   δύο   εκκλησιών»,   Μαθησιακά   αντικείμενα,   Φωτόδεντρο:

http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9641

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

– Ερωτήσεις 2 και 3 του βιβλίου.

 

6. Η ίδρυση, η εξέλιξη και ο εκχριστιανισμός του Ρωσικού Κράτους

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Η διαμόρφωση του έθνους των Ρώσων

Η      ηγεμονία     του     Κιέβου     και     οι     αποτυχημένες     επιθέσεις     κατά     της Κωνσταντινούπολης

Εκχριστιανισμός των Ρώσων

Υποστηρικτικό υλικό:

Χάρτης, Eμπορικές διαδρομές Βαράγγων, Βικιπαίδεια: http://www.wikipedia.gr/wiki/%CE%92%CE%AC%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%B3% CE%BF%CE%B9#/media/File:Varangian_routes.png

-«Η ιεραποστολή στη Ρωσία», Θεματικές κατηγορίες, Ιστορικά θέματα, Ιστορικές μελέτες της Ιεράς Μονής, Ιερά Μονή Παντοκράτορος Μελισσοχωρίου: http://www.impantokratoros.gr/ierapostolh-rosia.el.aspx

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

– Με βάση τις πληροφορίες της ενότητας για τις σχέσεις Βυζαντίου-Ρώσων, αλλά και

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 ώρα

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 ώρα

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 ώρα

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

τα αποτελέσματα του εκχριστιανισμού των Ρώσων στις σχέσεις των δύο λαών, προσπαθήστε να μαντέψετε τις σκέψεις και τα συναισθήματα της Άννας στη διάρκεια του ταξιδιού της στη Χερσώνα για να παντρευτεί τον Βλαδίμηρο και γράψτε τη σχετική αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο.

 

5. Η Βυζαντινή εποποιία. Επικοί αγώνες και επέκταση της Αυτοκρατορίας

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Αγώνες με τους Άραβες Αγώνες με τους Βούλγαρους

Οικονομικές συνέπειες των πολέμων

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτες για την παρακολούθηση των συγκρούσεων και τις αυξομειώσεις των εδαφών της αυτοκρατορίας.

Για χάρτες, βλ.: https://byzantium.gr/empgrmaps.html

 

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Δημιουργία χρονογραμμής με τις κυριότερες νίκες των Βυζαντινών

-Ερωτήσεις 1 και 2 του βιβλίου

 

7. Σχέσεις Βυζαντίου-Δύσης. Αγώνες για τη διατήρηση των ιταλικών κτήσεων

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 ώρα

ΙΙ. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

1. Οι εξελίξεις στην οικονομία και την κοινωνία

2. Η νομοθεσία της Μακεδονικής δυναστείας και η σύγκρουσή της με τους

«δυνατούς»

Διδασκαλία με έμφαση στα εξής σημεία:

Οι κοινωνικές τάξεις της υπαίθρου (ορισμοί)

Η ανάπτυξη των πόλεων και τα αστικά κοινωνικά στρώματα Νόμοι και αγώνας κατά των δυνατών

Υποστηρικτικό υλικό:

-Πηγές του σχολικού βιβλίου για την ανάδειξη των παραπάνω

-«Οικονομία και κοινωνία στο Βυζάντιο», Μαθησιακά Αντικείμενα, Φωτόδενδρο:

http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9644

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Παιχνίδι ρόλων: Ένας Βυζαντινός αγρότης απευθύνεται στον αυτοκράτορα, παρουσιάζοντας τα προβλήματα που αντιμετωπίζει και ζητώντας την προστασία της πολιτείας.

 

 

 

 

 

1 ώρα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ (1025-1453)

Ι. Η ΕΞΑΣΘΕΝΙΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΜΕ ΤΗ ΔΥΣΗ

1.  Η κρίση και οι απώλειες της αυτοκρατορίας κατά τον 11ο αιώνα (1025-1081)

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας

 

2.  Οι Κομνηνοί και η μερική αναδιοργάνωση της αυτοκρατορίας

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Οι εξωτερικοί εχθροί του Βυζαντίου

 

Ο θεσμός της Πρόνοιας και οι συνέπειές του Εξωτερικές επιτυχίες (απλή αναφορά)

Η νίκη των Σελτζούκων στο Μυριοκέφαλο και οι συνέπειές της

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης για τον εντοπισμό των σημείων των συγκρούσεων του βιβλίου.

Για χάρτες, βλ.: https://byzantium.gr/empgrmaps.html

 

-Πηγές, σ. 56 σχολικού βιβλίου ή/και άλλες για την ανάδειξη της εσωτερικής πολιτικής των Κομνηνών

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

Ερώτηση 3 του βιβλίου.

 

3. Η ενετική οικονομική διείσδυση και το Σχίσμα των Εκκλησιών

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Εμπορικά προνόμια στους Βενετούς και οι συνέπειες για την αυτοκρατορία Το Σχίσμα των δύο Εκκλησιών

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης του Βυζαντινού κράτους για να εντοπιστούν οι περιοχές όπου αναπτύχθηκε η εμπορική δραστηριότητα των ιταλικών ναυτικών πόλεων σύμφωνα με το χρυσόβουλο του 1082 (πηγή του βιβλίου)

Για χάρτη, βλ.: https://byzantium.gr/empgrmaps.html

 

-«Το Σχίσμα των Πατριαρχείων Κωνσταντινουπόλεως και Ρώμης», Μαθησιακά αντικείμενα, Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8820 Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Ερωτήσεις 1 και 3 του βιβλίου.

-Παιχνίδι ρόλων: δύο ομάδες μαθητών και μαθητριών αναλαμβάνουν τους ρόλους εκπροσώπων των δύο Εκκλησιών και υποστηρίζουν το σκεπτικό και τις ενέργειες των Εκκλησιών τους, που οδήγησαν στο Σχίσμα.

 

 

2 ώρες

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

ΙΙ. ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

1. Οι σταυροφορίες και η πρώτη άλωση της Πόλης Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία: Ορισμός και παράγοντες διαμόρφωσης

Οι τρεις πρώτες σταυροφορίες Η τέταρτη σταυροφορία Υποστηρικτικό υλικό:

-Πηγές:

-«Ο πάπας κηρύσσει τη Σταυροφορία», στο: Ιστορία του Μεσαιωνικού και Νεότερου                                   κόσμου,              Β΄               Λυκείου              (Γενικής              Παιδείας): http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-B131/756/4972,22661/

-«Η Έφοδος, η Κατάληψη και η Λεηλασία της Πόλης», στο: Οι Σταυροφορίες και η πρώτη άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204, Εκπαιδευτικό σενάριο, Διαδίκτυο και Διδασκαλία:

http://www.netschoolbook.gr/history2007/c7-crus-sources6.html

-Χάρτης          Σταυροφοριών,          Μαθησιακά          αντικείμενα,          Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8975

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

– Ένας χωρικός από τη Δύση εξηγεί σε συγχωριανό του τους λόγους για τους οποίους θα συμμετάσχει σε µια Σταυροφορία.

 

2. Η περίοδος της Λατινοκρατίας και τα ελληνικά κράτη Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία: Τα λατινικά κράτη

Τα ελληνικά κράτη

Νέα ιδεολογία και ανάκτηση της Πόλης

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης για τον εντοπισμό των λατινικών και των ελληνικών κρατών

-Ιστοσελίδα «Καστροπολιτεία του Μυστρά» (εικονικές πρωτογενείς πηγές, πληροφοριακό υλικό και παιχνίδι γνώσεων για παιδιά Γυμνασίου): https://www.culture.gov.gr/mystras-edu/history/03.html

-«Θεσσαλονίκη-Μυστράς.     Κωνσταντίνος     ΙΑ΄      Παλαιολόγος»,      «Πολιτιστικές διαδρομές», Εξερευνώντας τον κόσμο του Βυζαντίου, Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων: http://exploringbyzantium.gr/EKBMM/Page?name=monument&lang=gr&id=5&sub

=651&sub2=292#

-Πηγή: «Τα ερείσματα του Ελληνισμού», στο: Οι Σταυροφορίες και η πρώτη άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204, Εκπαιδευτικό σενάριο, Διαδίκτυο και Διδασκαλία: http://www.netschoolbook.gr/history2007/c7-crus-sources6.html

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Αναζητήστε και παρουσιάστε κατάλοιπα της λατινικής παρουσίας (κάστρα, τοπωνύμια κ.ά.) στην περιοχή σας.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

ΙΙΙ. Ανασύσταση του Βυζαντίου και υποταγή στους Οθωμανούς

1.  Εξάπλωση των Τούρκων και τελευταίες προσπάθειες για την ανάσχεσή τους

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Οι Οθωμανοί και οι κατακτήσεις τους Προσπάθειες ανάσχεσης των Οθωμανών Υποστηρικτικό υλικό:

-«Η     εξάπλωση    των     Οθωμανών»,    Μαθησιακά    αντικείμενα,    Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9360

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Ερώτηση 1 του βιβλίου

-Παιχνίδι ρόλων: Αφού χωριστείτε σε δύο ομάδες αναπαραστήστε την επιχειρηματολογία υπέρ και κατά της ευρωπαϊκής βοήθειας και παρουσίας στην Πόλη τις παραμονές της Άλωσης.

 

2.  Η άλωση της Πόλης

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

 

 

 

 

1 ώρα

 

Πολιορκία και άλωση της Πόλη Οι συνέπειες

Η βυζαντινή πνευματική κληρονομιά

Υποστηρικτικό υλικό:

Πηγές:

-«Στιγμιότυπα από την πολιορκία της Πόλης», στο: Ιστορία του Μεσαιωνικού και Νεότερου κόσμου, Β΄ Λυκείου (Γενικής Παιδείας): http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-B131/756/4973,22668/

-«Η απάντηση των Ελλήνων στις προτάσεις των Τούρκων για την παράδοση της Κωνσταντινούπολης», στο: Ιστορία του Μεσαιωνικού και Νεότερου κόσμου, Β΄ Λυκείου (Γενικής Παιδείας):

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-B131/756/4973,22668/

-Βίντεο: «1453: Η άλωση της Κωνσταντινούπολης», National Geographic Society.

Διαθέσιμο στο: https://www.youtube.com/watch?v=53yfMlws7DI Προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Μελετώντας το παρακάτω υλικό, καταγράψτε και συζητήστε τα συμπεράσματά σας για τις αντιλήψεις και τα συναισθήματα, που απηχούν έργα της λαϊκής παράδοσης για την Άλωση. («Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Θρήνοι, θρύλοι, παραδόσεις»,

Μαθησιακό Αντικείμενο, Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/8801)

 

 

 

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ: Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ
1.  Η καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο

2.  Εικαστικές Τέχνες και Μουσική Συνοπτική παρουσίαση των ενοτήτων Υποστηρικτικό υλικό:

– Σπίτια, εξοπλισμός σπιτιού, διατροφή, ενδυμασία, κόσμηση, βλ. «Τα εν οίκω…εν δήμω», Εξερευνώντας τον κόσμο του Βυζαντίου, Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων: http://exploringbyzantium.gr/EKBMM/Page?name=meleti&lang=gr&id=21&level=1

-Γέννηση, βάπτιση, γάμος, θάνατος, ταφή, βλ. «Έθιμα των βυζαντινών», Εξερευνώντας τον κόσμο του Βυζαντίου, Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων: http://exploringbyzantium.gr/EKBMM/Page?name=meleti&lang=gr&id=7&level=1

-Ψυχαγωγία, βλ. «Η κοινωνική ζωή στο Βυζάντιο», Εξερευνώντας τον κόσμο του Βυζαντίου, Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων: http://exploringbyzantium.gr/EKBMM/Page?name=meleti&lang=gr&id=1&level=1

-Τέχνη, βλ.

-«Βυζαντινές εικόνες», Συλλογές. Φορητές εικόνες και ξυλόγλυπτα, Βυζαντινό και Χριστιανικό Εικονικό Μουσείο: http://www.ebyzantinemuseum.gr/?i=bxm.el.collections&c=9

-Βυζαντινή Ζωγραφική, Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο και Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου:

http://www.xanthi.ilsp.gr/istos/frames/eisagogi.htm

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ: Η ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ
Ι. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΕΤΑ ΤΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΛΑΩΝ

(5ος-10ος αι.)

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

2.  Ο Καρλομάγνος και η εποχή του

Ανάκληση γνώσεων για τη μεγάλη μετανάστευση των λαών και τα κράτη στη Δυτική Ευρώπη.

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Η αυτοκρατορία του Καρλομάγνου και η οργάνωσή της Η διαίρεσή της με τη Συνθήκη του Βερντέν Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης με τα γερμανικά κράτη

 

-Χάρτης Ευρώπης ώστε να κατανοηθεί η θέση και η έκταση της αυτοκρατορίας του Καρλομάγνου και των κρατών των διαδόχων του:

http://www.medievaleuropeonline.com/maps/4-1.pdf

-Η αυτοκρατορία των Καρολιδών την εποχή του Καρλομάγνου στο Μεσαιωνική και νεότερη Ιστορία. Από την ίδρυση της Κωνσταντινούπολης (330 μ.Χ.) ως τις αρχές του 18 ου αι., Β΄ Γυμνασίου, Αθήνα 2007: http://repository.edulll.gr/edulll/handle/10795/262

 

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Ερώτηση 1 του βιβλίου.

 

3.  Η φεουδαρχία στη Δυτική Ευρώπη

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας:

Προβολή σύντομου video «Η φεουδαρχία στη δυτική Ευρώπη», διαθέσιμο στο:

https://www.youtube.com/watch?v=IXmDjY0KlvU

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ: Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΤΕΡΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ

(15ος-18ος αι.)

Ι. ΟΙ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

1.  Οι Ανακαλύψεις

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Τα κίνητρα και οι προϋποθέσεις Τα εξερευνητικά ταξίδια

Η τύχη των προκολομβιανών πολιτισμών Συνέπειες των ανακαλύψεων Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτες του σχολικού βιβλίου

-Πηγή, εικόνα και γράφημα δημογραφικής εξέλιξης του σχολικού βιβλίου, για να διαπιστωθεί η συμπεριφορά των Ευρωπαίων στους γηγενείς της αμερικανικής ηπείρου.

-Γράφημα τιμών, σχεδιάγραμμα του σχολικού βιβλίου και άλλες πηγές και εικόνες για να διαπιστωθούν οι συνέπειες των ανακαλύψεων για την οικονομία και την κοινωνία της Ευρώπης.

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Συζήτηση για τη συμπεριφορά των Ευρωπαίων απέναντι στους γηγενείς κατοίκους της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής.

 

2.  Αναγέννηση και Ανθρωπισμός

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

 

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

Ποιο είναι το νόημα του όρου Αναγέννηση (ορισμός) Μια νέα εικόνα του κόσμου

Ο Ανθρωπισμός (ορισμός)

Ο οικουμενικός άνθρωπος (ορισμός) Η συμβολή των Ελλήνων λογίων

Η γέννηση του τυπωμένου βιβλίου και η διάδοση της Αναγέννησης (απλή αναφορά)

Υποστηρικτικό υλικό:

-Πηγές για την ανάδειξη των παραπάνω σημείων.

-Βίντεο «Μια φορά κι έναν καιρό ο άνθρωπος. 14. Ο άνθρωπος της Αναγέννησης»:

https://www.youtube.com/watch?v=Fdox8bOoMaU

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Με βάση (δύο ή περισσότερα) επιλεγμένα έργα ζωγραφικής από τον Μεσαίωνα και την Αναγέννηση, προσπαθήσετε να εντοπίσετε τις μεταξύ τους διαφορές και να τις συνδέσετε με την αντίληψη του κόσμου που χαρακτηρίζει την κάθε περίοδο.

Για       σχετικό       υλικό,       βλ.:       Κόμβος       για       την       ιστορία      της       τέχνης

http://arthistoryresources.net/ARTHLinks.html

-Με βάση τα στοιχεία της ενότητας, προσπαθήστε να φανταστείτε πώς βλέπει τον εαυτό του και τον κόσμο ο άνθρωπος της Αναγέννησης.

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

3. Η θρησκευτική Μεταρρύθμιση

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία: Η κρίση στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία και οι «ανθρωπιστές» Η προτεσταντική μεταρρύθμιση (ορισμός, κύριος εκφραστής) Οι αντιδράσεις της ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας

Η Ευρώπη μετά τη μεταρρύθμιση (απλή αναφορά με χάρτη)

Υποστηρικτικό υλικό:

-Εικόνα «Το πλοίο των τρελών» σχολικού βιβλίου

-Χάρτης Ευρώπης για τον εντοπισμό της κατανομής Ρωμαιοκαθολικών και Προτεσταντών σχολικού βιβλίου

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Ερώτηση 1 του σχολικού βιβλίου

 

 

 

 

 

 

 

 

1 ώρα

4. Πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις από τον 15ο ως τον 18ο αιώνα Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αντιληφθούν τα ακόλουθα σημεία:

Δημογραφική εξέλιξη της Ευρώπης

Ανάπτυξη εμπορίου και βιοτεχνίας, αρχές βιομηχανικής επανάστασης Κοινωνικές τάξεις

Εθνικά κράτη και πολιτεύματα κατά τα μέσα του 18ου αι.

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης κρατών και πολιτευμάτων στη Δυτική Ευρώπη και Ρωσία το 18ο αι., στο Nεότερη και Σύγχρονη Ιστορία. Από τα μέσα του 18ου αι. ώς τις αρχές του 21ου αι. Γ΄ Γυμνασίου, Αθήνα 2007:

http://repository.edulll.gr/edulll/handle/10795/264

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

Πηγές του σχολικού βιβλίου ή/και άλλες για την ανάδειξη των παραπάνω σημείων.

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Να αναγνωρίσετε και να συζητήσετε τις αντιλήψεις για την άσκηση της εξουσίας που εκφράζουν ο Ι. Μποσυέ και ο Τζον Λοκ στις πηγές του σχολικού βιβλίου.

-Να τεκμηριώσετε γιατί το «Habeas corpus» και το «Bill of Rights» (σχολικού

βιβλίου) αποτελούν ορόσημα στην ιστορία της εξέλιξης των πολιτικών αντιλήψεων.

ΙΙ. Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟ ΒΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αντιληφθούν τα ακόλουθα σημεία:

Συνθήκες κατάκτησης Βενετών και Οθωμανών Ρόλος της Εκκλησίας

Θεσμός των κοινοτήτων Ρόλος των Φαναριωτών Αρματολοί και κλέφτες

Οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές από το 17ο αι. Παροικίες

Παιδεία και Νεοελληνικός Διαφωτισμός

Υποστηρικτικό υλικό:

Χάρτης για τις παροικίες, στο «Έλληνες της Διασποράς», Βουλή των Ελλήνων, σ.

12:

http://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/f3c70a23-7696-49db-9148- f24dce6a27c8/CD_1-115.pdf

-Πηγές του σχολικού βιβλίου ή/και άλλες για την ανάδειξη των παραπάνω σημείων.

-Παρουσίαση με επιλογές από την ενότητα «Εικόνες από την Κοινωνία και τον πολιτισμό στην Οθωμανική αυτοκρατορία», «Οθωμανική περίοδος», Ελληνική Ιστορία στο διαδίκτυο, Ι.Μ.Ε :

http://www.fhw.gr/chronos/11/el/gr/

και ειδικότερα, «Άνθρωποι και χρήμα. Στιγμές από την οικονομική και κοινωνική ζωή στην οθωμανική αυτοκρατορία», Οθωμανική περίοδος, Ελληνική ιστορία στο διαδίκτυο, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού: http://www.ime.gr/chronos/11/pct/gr/

 

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

Συγκεντρώστε τους όρους (πληθυσμιακές ομάδες, θεσμοί, αξιώματα, δραστηριότητες, παράγοντες φθοράς, κ.ά.) που αφορούν τον Ελληνισμό κατά την οθωμανική περίοδο.

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

Σύνολο: 42 ώρες

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

Α. Ερευνητικές εργασίες-project: Θέματα ερευνητικών εργασιών με βάση επιλεγμένη προτεινόμενη βιβλιογραφία και δικτυογραφία από τον/την εκπαιδευτικό θα μπορούσαν να αποτελέσουν όλα τα θέματα που παρουσιάστηκαν σε μεγαλύτερο όμως βάθος ή χρονική διάρκεια. Ενδεικτικά παραδειγματικά:

Ο κόσμος των Βαλκανίων (προέλευση βαλκανικών πληθυσμών, εμφάνιση, εγκατάσταση, δημιουργία κρατών, σχέσεις με το Βυζάντιο, πολιτισμός, επιβολή οθωμανικής κυριαρχίας….)

 

Ο εκχριστιανισμός των βαλκανικών λαών και των Ρώσων. Στόχοι, διαδικασία και συνέπειες των ενεργειών των Βυζαντινών,

Όψεις της ζωής των Βυζαντινών (Η καθημερινή ζωή, Η εκπαίδευση, Η διατροφή, Η ενδυμασία, Πόλεμοι, Όπλα και πολεμικές τακτικές κ.ά.),

Τα σύνορα του Βυζαντινού κράτους (Συγκέντρωση, υπομνηματισμός και σύγκριση χαρτών του βυζαντινού κράτους από την περίοδο του Ιουστινιανού έως την πτώση της Κωνσταντινούπολης (6ος-15ος αι.),

Η Βυζαντινή τέχνη (συνολικά, κατά είδος [αρχιτεκτονική, ζωγραφική, μικροτεχνία], κατά περίοδο),

Παρουσίαση της εξέλιξης της Ευρώπης από τον 5ο αι. μέχρι τον 18ο αι. (εξέλιξη κατά περιοχές με βάση την επικράτεια των σύγχρονων κρατών)

Τοπική ιστορία: Παρουσίαση της περιοχής των μαθητών κατά την οθωμανική περίοδο

(οικιστικό δίκτυο, διοικητική διαίρεση, κοινωνία, οικονομία, πνευματική ζωή…),

B. Δημιουργία ιστοριογραμμών-χρονολογίων

Τοποθέτηση στον χρόνο γεγονότων της Μεσαιωνικής Ιστορίας συνολικά ή κατά περίοδο ή κατά τομέα.

Γ. Αφηγηματική ανασύνθεση ιστορικών γνώσεων

Απόδοση μιας φανταστικής ιστορίας που στηρίζεται σε ελεγμένες ιστορικά πληροφορίες. Με βάση προτεινόμενη από τον/την εκπαιδευτικό βιβλιογραφία και δικτυογραφία, ζωντανεύουμε ένα φανταστικό πρόσωπο και του δίνουμε τον λόγο, αναπαριστώντας στοιχεία του βίου της εποχής, γεγονότα, σκέψεις.

Δ. Δημιουργία σύντομων αρχαιολογικών οδηγών για βυζαντινούς χώρους-μνημεία της περιοχής σας

Ενδεικτικά παραδείγματα: Περίπατος στις βυζαντινές εκκλησίες της Αθήνας. Οδηγός για παιδιά, Η βυζαντινή Καστοριά. Οδηγός για παιδιά, Τα φραγκικά κάστρα της Πελοποννήσου. Οδηγός για παιδιά, Το Ενετικό Ηράκλειο. Οδηγός για παιδιά.

 

Για τη διδασκαλία του μαθήματος στη Γ΄ Γυμνασίου αξιοποιείται το σχολικό βιβλίο: Ευ.Λούβη, Δημ. Ξιφαρά, Νεότερη και Σύγχρονη ιστορία, Γ΄ Γυμνασίου, ΙΤΥΕ “ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ”

 

ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

(Ημερήσιου και Εσπερινού)

Διδακτικές ενότητες Ώρες
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Ενότητα 1: Η εποχή του Διαφωτισμού

 

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Ανάπτυξη επιστημών κατά τον 17ο αι. (απλή αναφορά)

β) Το κίνημα του Διαφωτισμού, οι κυριότεροι εκπρόσωποι και τρόποι διάχυσης των διαφωτιστικών ιδεών

γ) Τομείς ενδιαφέροντος των Διαφωτιστών

δ) Αποδοχή του διαφωτιστικού κινήματος από τους ηγέτες και την κοινωνία της εποχής (απλή αναφορά).

Λέξεις- κλειδιά :

λογική (ορθολογισμός), διάκριση εξουσιών, κοινωνικό συμβόλαιο, εγκυκλοπαίδεια, φωτισμένη δεσποτεία.

 

Υποστηρικτικό υλικό:

-Εικαστική πηγή Γκ. Λενονιέ, Ο Ντ΄Αλαμπέρ διαβάζει την Εγκυκλοπαίδεια στο σαλόνι της μαντάμ Ζοφρέν, προκειμένου να κατανοηθεί η αντιμετώπιση των διαφωτιστικών ιδεών από τα ανώτερα μορφωμένα κοινωνικά στρώματα.

-«Γλωσσάριο όρων του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού», Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-9493 Προτεινόμενη δραστηριότητα:

Συνθετική παρουσίαση των πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών απόψεων των

διαφωτιστών από τις πηγές αρ. 3 (α & β), 4 και 6 του σχολικού βιβλίου.

1 ώρα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Ενότητα 2: Η Αμερικανική Επανάσταση

 

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Χαρακτήρας και αιτήματα της επανάστασης

β) Αφορμή για την έκρηξη και αποτελέσματα του «πολέμου της ανεξαρτησίας» γ) Πολιτειακό σύστημα των Η.Π.Α..

Λέξεις κλειδιά:

αγγλική κηδεμονία, αμερικανική εθνική συνείδηση, Διακήρυξη Ανεξαρτησίας

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης προκειμένου να γίνει κατανοητό το γεωγραφικό πλαίσιο αναφοράς

-Εικόνα αρ. 2, ώστε να διαφανεί η γενίκευση της αντίδρασης των Αμερικανών απέναντι στους Άγγλους

-Πηγή Η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Καταγραφή των γεωγραφικών, οικονομικών, κοινωνικών, πολιτισμικών χαρακτηριστικών των αποικιών του βορρά και του νότου, ώστε να αναδειχθεί και το γεγονός ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών, παρά τις διαφορές τους, ενστερνιζόταν την απόσχιση από την αγγλική κηδεμονία

-Εντοπισμός διαφωτιστικών απόψεων στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 ώρα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Ενότητα 3: Η έκρηξη και η εξέλιξη της Γαλλικής Επανάστασης (1789- 1794)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Ενότητα 4: (υποενότητα): Η τρίτη και τελευταία φάση της Γαλλικής Επανάστασης, 1794-1799

Ενιαία διδασκαλία με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Κοινωνική διαστρωμάτωση στη Γαλλία στα τέλη του 18ου αιώνα, δομικά και συγκυριακά προβλήματα / αιτίες και αφορμή επανάστασης

β) Μετάβαση από τη συνέλευση των τριών τάξεων στη Συντακτική συνέλευση γ) Διάκριση των εξουσιών στο Σύνταγμα του 1791

δ) Ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις της Νομοθετικής Συνέλευσης ε) Ρόλος του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΣΤ΄ και των λεσχών

στ) Αποφάσεις της Συμβατικής Συνέλευσης ζ) Περίοδος Τρομοκρατίας και Ροβεσπιέρος

η) Διευθυντήριο και Ναπολέων (απλή αναφορά)

Λέξεις- κλειδιά:

Όρκος του Σφαιριστηρίου, Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη, συνταγματική μοναρχία, αβασίλευτη δημοκρατία, περίοδος Τρομοκρατίας, Διευθυντήριο.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3 ώρες

 

Υποστηρικτικό υλικό:

-Γελοιογραφία αρ. 1 προκειμένου να φανούν τα προνόμια των δύο ανώτερων τάξεων της γαλλικής κοινωνίας και τα βάρη που είχε αναλάβει η τρίτη τάξη.

-Εικαστική πηγή αρ. 2, Ζ.Λ. Νταβίντ, Ο όρκος του σφαιριστηρίου, εικόνα αρ. 3, Οπλισμένες γυναίκες βαδίζουν εναντίον των ανακτόρων των Βερσαλλιών, προκειμένου να συνδεθεί η κοινωνική πραγματικότητα με την επαναστατική ατμόσφαιρα.

-Χρονολογικός     πίνακας     «Οι     μεγάλες     επαναστάσεις:     Γαλλική     Επανάσταση»,

Φωτόδεντρο:

http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-ugc-8525-346

-Χάρτης προκειμένου να εντοπιστούν οι αλλαγές στο πολιτικό τοπίο της Ευρώπης με την επικράτηση του Ναπολέοντα και να εξαχθούν συμπεράσματα. Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-΄Ασκηση/ δραστηριότητα 1 του σχολικού βιβλίου. -Παρακολούθηση και συζήτηση αποσπασμάτων από την ταινία της Εκπαιδευτικής Τηλεόρασης: «Η Γαλλική Επανάσταση», μέρος Α΄ (ενδεικτικά: 08:30΄ έως 10:45΄, από 13:50΄ έως 15:55΄, από 21:00΄ έως 23:04΄): https://www.youtube.com/watch?v=Gc9R4PyH-Ic

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Ενότητα 4: η υποενότητα «Το συνέδριο της Βιέννης»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ενότητα 6: Τα επαναστατικά κινήματα των ετών 1820-1821 στην Ευρώπη

Διδασκαλία της υποενότητας «Το συνέδριο της Βιέννης»

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας 6, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αντιληφθούν:

α) τις πολιτικές διεκδικήσεις και την ανάπτυξη των εθνικών ιδεολογιών (αρχή των εθνοτήτων) του 19ου αι.

β) τις εθνικές διεκδικήσεις

Λέξεις κλειδιά:

Συνέδριο της Βιέννης, Ιερή Συμμαχία, Παλινόρθωση, ατομικές ελευθερίες, πολιτικά δικαιώματα, αρχή των εθνοτήτων, καρμπονάροι

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης προκειμένου να σχολιαστεί ο νέος συσχετισμός δυνάμεων που προέκυψε στην Ευρώπη μετά το Συνέδριο της Βιέννης.

-Πηγή αρ. 2 της ενότητας 6, ώστε να αναδειχθεί η επίδραση της γαλλικής επανάστασης στα επαναστατικά κινήματα του 19ου αι.

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

Εύρεση ομοιοτήτων-διαφορών ανάμεσα στις επαναστατικές κινήσεις των ετών 1820- 1821. Προϊδεασμός για τον χαρακτήρα της Ελληνικής Επανάστασης.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ενότητα 5: Ο Ελληνισμός από τα μέσα του 18ου αι. έως τις αρχές του 19ου αι.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ενότητα 7: Η Φιλική Εταιρεία και η κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας 5, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αντιληφθούν:

α) την κοινωνική διαστρωμάτωση και τις οικονομικές διαφοροποιήσεις στον ελλαδικό χώρο κατά τις αρχές του 19ου αιώνα

β) τα κινήματα εναντίον της οθωμανικής κυριαρχίας

γ) τον Νεοελληνικό Διαφωτισμό, τους κύριους εκπρόσωπους του και τις αντιδράσεις

 

των συντηρητικών κύκλων.

Διδασκαλία της ενότητας 7 με έμφαση στην ιδεολογική βάση, το οργανωτικό σχήμα και τις στρατιωτικές ενέργειες της Φιλικής Εταιρείας.

Λέξεις- κλειδιά:

ορθόδοξη εκκλησία, Φαναριώτες, προεστοί, έμποροι/ καραβοκύρηδες, κλέφτες, αρματολοί, παροικιακός ελληνισμός, Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Ρ. Βελεστινλής, Αδ. Κοραής, Φιλική Εταιρεία, Αόρατη Αρχή, Αλ. Υψηλάντης, Ιερός Λόχος.

Υποστηρικτικό υλικό:

-Δραστηριότητα, «Η οικονομία των Ελλήνων κατά τον 18ο αιώνα»

Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9388

-Δραστηριότητα, «Η προσφορά του Α. Κοραή στον αγώνα», Φωτόδεντρο:

http://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/9690?locale=el

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Εντοπισμός των επιρροών του ευρωπαϊκού στον νεοελληνικό Διαφωτισμό με βάση την πηγή αρ. 3 (α & β) της ενότητας 1 (του σχολικού βιβλίου) και την πηγή αρ. 3 της ενότητας 5 ( του σχολικού βιβλίου)

-Αναζήτηση διαφωτιστικών επιρροών στην επαναστατική προκήρυξη της Φιλικής

Εταιρείας (πηγή αρ. 2 της ενότητας 7)

 

 

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ενότητα 8: Η εξέλιξη της Ελληνικής Επανάστασης (1821-1827)

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Ευνοϊκοί παράγοντες για την κήρυξη της επανάστασης του 1821

β) Φάσεις της επανάστασης (απλή αναφορά με χρήση πίνακα ή χάρτη) Λέξεις κλειδιά:

ένοπλα ελληνικά σώματα, αντίδραση των Οθωμανών

Υποστηρικτικό υλικό:

-Εικαστικά έργα Ν. Λύτρα, Η ανατίναξη της τουρκικής ναυαρχίδας στη Χίο και Θ. Βρυζάκη, Η έξοδος του Μεσολογγίου (σ. 32), προκειμένου να συζητηθούν δύο από τα κύρια στρατιωτικά γεγονότα της επανάστασης.

-Προσωπογραφίες ηρώων της επανάστασης στο Φωτόδεντρο (με αναζήτηση συγκεκριμένου προσώπου): http://photodentro.edu.gr

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Συζήτηση για τη σημασία των συμβολισμών κατά τη διάρκεια επαναστατικών κινήσεων και τη δημιουργία εθνικών μύθων, με αφόρμηση το εικαστικό έργο του Θ. Βρυζάκη, Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογεί τη σημαία της επανάστασης.

-Άσκηση/ δραστηριότητα 2, του σχολικού βιβλίου.

-Σχολιασμός της σχέσης της Ελληνικής Επανάστασης με τη Γαλλική, με βάση την πηγή αρ. 2, του σχολικού βιβλίου.

 

 

 

 

 

 

 

 

1 ώρα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ενότητα 9: Πρώτες προσπάθειες των επαναστατημένων Ελλήνων για συγκρότηση κράτους

 

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Τοπικοί οργανισμοί (απλή αναφορά)

β) Εθνοσυνελεύσεις, Συντάγματα, διάκριση εξουσιών γ) Εμφύλιοι πόλεμοι: αίτια, φάσεις και αντίπαλοι.

Λέξεις- κλειδιά:

Τοπικοί Οργανισμοί, Εθνοσυνελεύσεις, Σύνταγμα της Επιδαύρου, Πολιτικό Σύνταγμα

 

της Ελλάδος

Υποστηρικτικό υλικό:

-Πηγή αρ. 1 (του σχολικού βιβλίου), προκειμένου να υπογραμμιστεί η σημασία που αποδίδεται στον χαρακτήρα της Ελληνικής Επανάστασης.

-Πηγή αρ. 3 (του σχολικού βιβλίου), προκειμένου να γίνουν κατανοητές οι τοπικιστικές αντιθέσεις και οι οικονομικές διαστάσεις της εμφύλιας σύγκρουσης.

 

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Εντοπισμός των επιρροών του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού στα Ελληνικά Συντάγματα (πηγές αρ. 2 και αρ. 4 του σχολικού βιβλίου).

-Σχολιασμός των εμφύλιων συγκρούσεων, με βάση την πηγή αρ. 3 του βιβλίου).

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ενότητα 10: Ελληνική Επανάσταση και Ευρώπη

 

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αντιληφθούν:

α) τις πρώτες προσπάθειες των Ελλήνων να εξασφαλίσουν την ηθική και υλική βοήθεια των Ευρωπαίων

β) τις διακυμάνσεις της ευρωπαϊκής διπλωματίας γ) το κίνημα του φιλελληνισμού

Διδασκαλία με έμφαση στην πορεία προς την ίδρυση ανεξάρτητου Ελληνικού κράτους

Λέξεις κλειδιά:

Μεγάλες Δυνάμεις, διπλωματικές ενέργειες, δάνεια, πράξη προστασίας, φιλέλληνες, πρωτόκολλο Ανεξαρτησίας.

Υποστηρικτικό υλικό:

-Πηγή αρ. 1 προκειμένου να αιτιολογηθεί ο τρόπος παρουσίασης της Ελληνικής Επανάστασης στους Ευρωπαίους.

-Πηγή αρ. 2 προκειμένου να διαφανούν τα ερείσματα του φιλελληνικού ρεύματος.

-Χάρτης προκειμένου να γίνουν αντιληπτά και να σχολιαστούν τα όρια του πρώτου Ελληνικού κράτους.

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Αξιοποίηση του εικαστικού έργου Θ. Βρυζάκη, Η υποδοχή του Λόρδου Βύρωνα στο Μεσολόγγι, https://maccunion.files.wordpress.com/2013/03/161.jpg

προκειμένου να σχολιαστεί η αντιμετώπιση των φιλελλήνων από τους ελληνικούς πληθυσμούς.

-Τεκμηρίωση της άποψης του ιστορικού Hobsbawm (πηγή αρ. 3 του σχολικού βιβλίου)

σχετικά με τη σημασία της Ελληνικής Επανάστασης.

 

 

 

3 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Ενότητα 1: μόνο η υποενότητα «Εξελίξεις στην Ευρώπη κατά τον 17ο

και τον 18ο αιώνα»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Ενότητα 12: Η ωρίμανση της βιομηχανικής επανάστασης

 

Συνοπτική παρουσίαση, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αντιληφθούν:

α) το φαινόμενο της βιομηχανικής επανάστασης και τις διαφοροποιήσεις στην οικονομία, την επιστήμη και την κοινωνία κατά την πρώτη φάση της βιομηχανικής επανάστασης

β) την εξάπλωση και ωρίμανσή της από   τα μέσα του 19ου αι., τις νέες μορφές

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

ενέργειας, τις αλλαγές σε επικοινωνίες, συγκοινωνίες

γ) τον οικονομικό φιλελευθερισμό, καπιταλισμό, τα μονοπώλια

Λέξεις- κλειδιά :

αλλαγές στις διαδικασίες παραγωγής, χρήση νέων μηχανών, δημιουργία μεγάλων εργοστασίων, συγκέντρωση κεφαλαίων, ανακάλυψη φυσικών νόμων, ενίσχυση αστικής τάξης, μορφές ενέργειας, επικοινωνία, συγκοινωνίες και εμπόριο, καπιταλισμός και οικονομικός φιλελευθερισμός.

Υποστηρικτικό υλικό:

-Εικόνες των ενοτήτων

-Πηγή αρ. 1 της ενότητας 1 προκειμένου να γίνουν κατανοητές οι κοινωνικές επιπτώσεις της χρήσης των νέων μηχανών κατά την πρώτη φάση της βιομηχανικής επανάστασης.

-Πηγή αρ. 1 της ενότητας 12 προκειμένου να διαφανεί η σύνδεση των επιστημονικών ανακαλύψεων με τη βιομηχανία και η σημασία της εκπαίδευσης κατά την περίοδο ωρίμανσης της βιομηχανικής επανάστασης

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Δημιουργία γλωσσαρίου «Βιομηχανικής επανάστασης», Φωτόδεντρο:

http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-9491

-Σχολιασμός της πηγής αρ.3 του σχολικού βιβλίου.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Ενότητα 13: Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της βιομηχανικής επανάστασης

 

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) πληθυσμιακές μεταβολές (απλή αναφορά)

β) κοινωνικοί μετασχηματισμοί (απλή αναφορά στις κοινωνικές ομάδες),

γ) σοσιαλιστικές θεωρίες, ανάπτυξη του συνδικαλισμού, πολιτική οργάνωση των εργατών, κίνημα για τη χειραφέτηση των γυναικών.

Λέξεις-κλειδιά:

Κοινωνικοί μετασχηματισμοί, αστικοποίηση, εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση, εργάτες, σοσιαλισμός – μαρξισμός, συνδικαλισμός, Πρωτομαγιά, γυναικείο κίνημα.

Υποστηρικτικό υλικό:

Πηγές και εικόνες της ενότητας

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Άσκηση/ δραστηριότητα 2 του βιβλίου

-Ίδρυμα της Βουλής, Δημοκρατία και Εκπαίδευση, «Γυναίκες, το μισό της ανθρωπότητας», Παιδαγωγικά Εργαστήρια: Εργαστήρι 1-Φύλλα εργασίας 1, 2, http://foundation.parliament.gr/central.aspx?sId=110I444I1140I646I460627

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Ενότητα 15: Αποικιοκρατία και αποικιακοί ανταγωνισμοί

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Ιμπεριαλισμός και αποικιοκρατία β) Κύρια αίτια

γ) Κοινωνική βάση της αποικιοκρατίας

δ) Αποικιακή εξάπλωση (απλή αναφορά)

ε) Αποτελέσματα της αποικιοκρατίας

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3 ώρες

 

Λέξεις-κλειδιά:

αποικιοκρατία, ιμπεριαλισμός.

Υποστηρικτικό υλικό:

-Πηγές σχολικού βιβλίου

-Χάρτης προκειμένου να διαφανεί η διείσδυση της αποικιοκρατίας σε όλη την έκταση της Αφρικανικής ηπείρου.

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

Σύγκριση του χάρτη της Αφρικανικής ηπείρου της περιόδου της αποικιοκρατίας με σημερινό χάρτη και εξαγωγή συμπερασμάτων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ενότητα 17: Ο Ι. Καποδίστριας ως κυβερνήτης της Ελλάδας (1828-1831).

Η ολοκλήρωση της Ελληνικής Επανάστασης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ενότητα 18: Από την άφιξη Όθωνα (1833) ως την 3η Σεπτεμβρίου 1843,

οι υποενότητες «Εκλογή και άφιξη του Όθωνα» και «Περίοδος της Αντιβασιλείας»

 

Διδασκαλία της ενότητας 17 με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Εσωτερική πολιτική του Ι. Καποδίστρια:

-Πολίτευμα και Διοίκηση

-Ένοπλες δυνάμεις, πειρατεία

-Κρατικό ταμείο, Νόμισμα-Φοίνικας, λιτότητα δαπανών, εκσυγχρονισμός γεωργίας

-Εκπαίδευση-βασικές σπουδές και επαγγελματική κατάρτιση β) Εξωτερική πολιτική του Ι. Καποδίστρια:

-Εθνική Ανεξαρτησία και διεύρυνση συνόρων

γ) Συγκεντρωτική διακυβέρνηση: Οι φίλοι και οι εχθροί. Ο ρόλος της Αντιπολίτευσης και η δολοφονία του Ι. Καποδίστρια.

Λέξεις- κλειδιά: Συγκεντρωτική διακυβέρνηση, αντικαποδιστριακές κινήσεις, φοίνικας, Λόχος Ευελπίδων, Ορφανοτροφείον της Αίγινας, αλληλοδιδακτικά σχολεία, Πρότυπον Αγροκήπιον, χειροτεχνεία.

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης του σχολικού βιβλίου με τα νέα σύνορα (Συνθήκη Κωνσταντινούπολης, 1832, σύνορα Αμβρακικού-Παγασητικού, σ. 56) και σύγκριση με χάρτη αρχικών συνόρων (Πρωτόκολλο Ανεξαρτησίας, 1830, σύνορα Αχελώου-Σπερχειού, σ. 37)

-Διαδραστική εφαρμογή, «Η εκπαιδευτική πολιτική του Ι.Κ.», Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9389

– Πίνακας για τη δολοφονία του Ι.Κ., Iστορία και Λογοτεχνία στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας: http://www.greek- language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=1991 Προτεινόμενη δραστηριότητα:

Άσκηση/δραστηριότητα 1 του σχολικού βιβλίου

 

Συνοπτική διδασκαλία των υποενοτήτων «Εκλογή και άφιξη του Όθωνα», σ. 57 και

«Περίοδος της Αντιβασιλείας», από την ενότητα 18 με απλή αναφορά στην εκλογή και άφιξη του Όθωνα και στο ρόλο της Αντιβασιλείας.

Λέξεις- κλειδιά: Αντιβασιλεία

Υποστηρικτικό υλικό:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

 

-Πηγή, Η διακήρυξη του Όθωνα (μόλις έφθασε στην Ελλάδα), «Ιστορία και Λογοτεχνία», Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας: http://www.greek- language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=2012 Προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Εντοπισμός των διαφορετικών απόψεων για το έργο της Αντιβασιλείας στις πηγές του

σχολικού βιβλίου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ενότητα 18: Από την άφιξη του Όθωνα (1833) ως την 3η Σεπτεμβρίου 1843 οι υποενότητες «Η περίοδος της απόλυτης μοναρχίας» και «Η 3η Σεπτεμβρίου 1843»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ενότητα 19: Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα

(1862)

 

Ενιαία διδασκαλία με έμφαση στα εξής σημεία:

α) Περίοδος απόλυτης μοναρχίας

β) 3η Σεπτεμβρίου 1843 (αίτια, πρωταγωνιστές, γεγονότα, αποτέλεσμα) γ) Συνταγματική μοναρχία, διάκριση εξουσιών

δ) Λειτουργία πολιτεύματος

ε) Μεγάλη Ιδέα-Κωλέττης, αλυτρωτισμός

στ) Αυτόχθονες-ετερόχθονες (απλή αναφορά)

ζ) Κριμαϊκός Πόλεμος και ο Ελληνισμός (απλή αναφορά)

η) Η έξωση του Όθωνα (απλή αναφορά).

Λέξεις- κλειδιά: Απόλυτη Μοναρχία, Επανάσταση 3 ης Σεπτεμβρίου 1843,

Συνταγματική Μοναρχία, Μεγάλη Ιδέα, αλυτρωτισμός, έξωση.

Υποστηρικτικό υλικό:

Πίνακας (Χ. Μάρτενς, Η νύχτα της 3ης Σεπτεμβρίου 1843), σ. 58 του σχολικού βιβλίου.

-Διαδραστική εφαρμογή με πηγές, «Το κίνημα της 3ης Σεπτεμβρίου 1843»,

Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9597

-Διαδραστική εφαρμογή για την επεξεργασία όρων, «Γλωσσάριο ελληνικού κράτους»,

Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9506

-«Το Σύνταγμα του 1844», Βουλή των Ελλήνων: http://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/f3c70a23-7696-49db-9148- f24dce6a27c8/syn12.pdf

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Ασκήσεις/δραστηριότητες 1 και 2, σ. 60 του σχολικού βιβλίου (με επιλογή σημείων και γλωσσική εξομάλυνση).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 ώρα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ενότητα 20: Από την έξωση του Όθωνα (1862) ως το κίνημα στο Γουδί

(1909)

 

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Ανάρρηση στον θρόνο του Γεωργίου Α΄ και ενσωμάτωση των Επτανήσων β) Το Σύνταγμα του 1864

γ) Εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις:

-Αλ. Κουμουνδούρος

-Προβλήματα κοινοβουλευτισμού και αρχή της δεδηλωμένης

-Δικομματισμός

-Πρόγραμμα Χ. Τρικούπη και Θ. Δηλιγιάννη

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

 

δ) Η πορεία προς την οικονομική και εθνική κρίση (απλή αναφορά)

ε) Ο πόλεμος του 1897 και οι πολιτικές εξελίξεις.

Λέξεις κλειδιά: Βασιλευόμενη Δημοκρατία, Κοινοβουλευτισμός, Αρχή Δεδηλωμένης, Δικομματισμός, εκσυγχρονισμός, πτώχευση, Δ.Ο.Ε.

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης προκειμένου να εντοπιστεί η σταδιακή διεύρυνση της ελληνικής επικράτειας

(1864, 1881)

-Πηγή 1: Χ. Τρικούπη, «Τίς πταίει;» (με επιλογή σημείων και γλωσσική εξομάλυνση), σ. 61 του σχολικού βιβλίου, προκειμένου να γίνει αντιληπτός ο ρόλος του βασιλιά στην πολιτική αστάθεια.

Προτεινόμενη Δραστηριότητα:

Παιχνίδι ρόλων: Πολιτική αντιπαράθεση (debate) οπαδών του Τρικούπη και του Δηλιγιάννη, ενόψει επικείμενων εκλογών.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. ΕΝΟΤΗΤΑ 23: Η ελληνική οικονομία και κοινωνία κατά τον 19ο αιώνα

Συνοπτική παρουσίαση, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να γνωρίσουν:

α) την εξέλιξη της έκτασης και του πληθυσμού του Ελληνικού κράτους

β) τον αγροτικό τομέα: εθνικές γαίες, μικρός κλήρος, μονοκαλλιέργεια, σταφιδική κρίση (βασική αιτία μετανάστευσης αγροτών σε ΗΠΑ), τσιφλίκια Θεσσαλίας, αγώνας κολίγων, Κιλελέρ).

γ) τον τριτογενή τομέα: εμπόριο, ναυτιλία, πλούσιες εμπορικές παροικίες, τραπεζικό σύστημα, έργα υποδομής για τις μεταφορές, αστικοποίηση κυρίως λόγω ανάπτυξης του τριτογενούς τομέα.

δ) τη βιομηχανία: χαμηλή ανάπτυξη, επενδύσεις Ελλήνων κεφαλαιούχων εξωτερικού, μικρή αριθμητικά εργατική τάξη, εμφάνιση εργατικού συνδικαλισμού

ε) το γυναικείο ζήτημα: έμφαση στο αίτημα της εκπαίδευσης.

Λέξεις-κλειδιά:

Εθνικές γαίες, τσιφλίκια, κολίγοι, Κιλελέρ, σταφιδική κρίση, μετανάστευση, εξωελλαδικό κεφάλαιο, έργα υποδομής, αστικοποίηση, βιομηχανία και εργατικό κίνημα, γυναικείο ζήτημα.

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης του σχολικού βιβλίου

-Εικόνες, πηγές και πίνακας του σχολικού βιβλίου

-Εικόνες σχετικά με σημαντικά θέματα της ελληνικής οικονομίας του 19ου αι., ΙΜΕ : http://www.fhw.gr/chronos/12/gr/general/gallery/list5.html

-Πληροφοριακό υλικό για:

τη γενική εικόνα της οικονομίας, ΙΜΕ: http://www.fhw.gr/chronos/12/gr/1833_1897/economy/index.html τα δημόσια έργα υποδομής, ΙΜΕ:

http://www.ime.gr/chronos/12/gr/1833_1897/economy/choros/04.html

-«Το λιμάνι του Πειραιά το 19ο αι…με τις εικόνες των περιηγητών», Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8972

-«Η αθηναϊκή τριλογία», Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9410

-«Οι σκλάβοι του κάμπου», βίντεο, Μηχανή του χρόνου: http://www.mixanitouxronou.gr/i-epithesi-tou-stratou-enantion-ton-agroton-sto-

kileler-i-ematiri-agones-ton-sklavon-tou-kampou-enantion-ton-tsiflikadon/

 

2 ώρες

 

-«Τα μεταλλεία του Λαυρίου στους νεότερους χρόνους», Βίντεο

Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-educationalvideo- 8522-103

Οι         συνθήκες         στα         μεταλλεία        Λαυρίου,        Μηχανή         του         χρόνου: http://www.mixanitouxronou.gr/i-zoi-me-ta-pontikia-i-sinthikes-ergasias-sta-metallia- lavriou-otan-ta-agorase-o-italos-serpieri/

-«Η εξέγερση της Σερίφου», Μηχανή του χρόνου: https://www.youtube.com/watch?v=UvHewkEJGK0

-«Βρωμοέλληνες», Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα, (αποσπάσματα από το ντοκιμαντέρ για τις συνθήκες που αντιμετώπισαν στις ΗΠΑ οι Έλληνες), Αρχείο ΕΡΤ : http://archive.ert.gr/37512/.

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

Άσκηση/δραστηριότητα 1 του βιβλίου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Ενότητα 27: Το κίνημα στο Γουδί (1909)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Ενότητα 28: Ο Ελευθέριος Βενιζέλος πρωθυπουργός: η βενιζελική πολιτική της περιόδου 1910-1912

Ενιαία διδασκαλία των ενοτήτων με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Αιτήματα Στρατιωτικού Συνδέσμου, Κίνημα στο Γουδί, συλλαλητήριο 14ης

Αυγούστου (απλή αναφορά),

β) Κύριες μεταρρυθμίσεις της Αναθεωρητικής Βουλής

γ) Ίδρυση των δύο νέων κομμάτων αρχών: Κόμμα φιλελευθέρων, Κόμμα Κοινωνιολόγων

δ) Προετοιμασία για τις εθνικές διεκδικήσεις

Λέξεις- κλειδιά: στρατιωτικός σύνδεσμος, κίνημα στο Γουδί, Αναθεωρητική Βουλή, κόμμα Φιλελευθέρων, Κόμμα Κοινωνιολόγων. Υποστηρικτικό υλικό:

-«Το στρατιωτικόν κίνημα στο Γουδί», Το Πανόραμα του 20ού αιώνα, ΕΡΤ, (βίντεο, 01.35΄):

http://www.greek- language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=84

-«Το συλλαλητήριον της 14ης Σεπτεμβρίου 1909», Το Πανόραμα του 20ού αι., ΕΡΤ,

(βίντεο, 01. 39΄):

http://www.greek- language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=85 Για τον Ελ. Βενιζέλο, http://www.venizelos-foundation.gr/

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Καταγραφή των προβλημάτων του ελληνικού κράτους των αρχών του 20ου αι.

-Συζήτηση για τον ρόλο του Ελευθερίου Βενιζέλου στην ανασυγκρότηση της χώρας.

 

1 ώρα

 

ΕΘΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ενότητα 21. Το κρητικό ζήτημα (1821-1905)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ενότητα 22. Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών

 

επιδιώξεων

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Ενότητα 29: Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι (1912 – 1913)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Ενότητα 30: Η Ελλάδα και τα Βαλκάνια μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους

Ενιαία διδασκαλία των ενοτήτων με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Το Κρητικό ζήτημα (ορισμός), σ. 64

β) Τα νέα κράτη-έθνη των Βαλκανίων (απλή αναφορά, με τον χάρτη της σ. 66), ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αντιληφθούν την ανάδυση των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων των βαλκανικών κρατών.

γ) Μακεδονικό Ζήτημα και αγώνας δ) Κίνημα των Νεοτούρκων

ε) Αίτια των Βαλκανικών Πολέμων

στ) Συμμαχίες-αντίπαλοι στις δύο φάσεις των Βαλκανικών πολέμων ζ) Γεγονότα (απλή αναφορά/σχεδιάγραμμα)

η) Αποτελέσματα Συνθήκης Βουκουρεστίου, προοπτικές Νέων Χωρών – εξωτερική πολιτική.

Λέξεις κλειδιά: Κρητικό ζήτημα, Μακεδονικό ζήτημα, κομιτατζήδες, κίνημα Νεοτούρκων, Συνθήκη Βουκουρεστίου, απελευθέρωση Θεσσαλονίκης, νέα σύνορα Ελλάδος, Νέες Χώρες.

Υποστηρικτικό υλικό:

-Διαδραστική εφαρμογή με πηγές και βίντεο από το Πανόραμα του 20ού αι. ΕΡΤ, (02.07΄) «Ο μακεδονικός αγώνας», Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9505

-Διαδραστικός χάρτης «Βαλκανικοί πόλεμοι: οι διεκδικήσεις και τα οφέλη των βαλκανικών κρατών», Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9478

-Ο ελληνικός στρατός μπαίνει στη Θεσσαλονίκη, Το Πανόραμα του 20ού αι., ΕΡΤ,

βίντεο 01:17΄:

http://www.greek- language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=11 7

«Η συνθήκη του Βουκουρεστίου», Το Πανόραμα του 20ού αι., βίντεο 00:51΄: http://www.greek- language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=12 2

-Πηγή 2, σ. 86 του σχολικού βιβλίου, προκειμένου να αναδειχθεί ο ρόλος του Ελ. Βενιζέλου στους Βαλκανικούς πολέμους.

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Ανάδειξη των διαστάσεων του μακεδονικού αγώνα μέσα από τον σχολιασμό των πηγών 1α και 1β του σχολικού βιβλίου.

-Άσκηση/ δραστηριότητα 1 του σχολικού βιβλίου

-Άσκηση/ δραστηριότητα 1 και 3 του σχολικού βιβλίου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Ενότητα 31: Τα αίτια, η έκρηξη και τα μέτωπα του Α΄ Παγκόσμιου πολέμου

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Τα αίτια, η αφορμή

β) Τα αντίπαλα στρατόπεδα στην έναρξη του πολέμου

γ) Προσχωρήσεις/αποχωρήσεις (Τουρκία, Βουλγαρία, Ελλάδα, Ιταλία, Ρωσία, Αμερική), κύρια μέτωπα (ανατολικό, δυτικό), (απλή αναφορά)

γ) Οι επιχειρήσεις το 1916, Η καμπή του 1917 (απλή αναφορά) δ) Το τέλος του πολέμου

Λέξεις-κλειδιά:

Ιμπεριαλισμός, εθνικισμός, μιλιταρισμός, Εγκάρδια Συνεννόηση–Entente (Αντάντ), Κεντρικές Δυνάμεις, πόλεμος χαρακωμάτων, Ρωσική Επανάσταση.

Υποστηρικτικό υλικό:

-Διαδραστικός χάρτης των συμμαχιών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, Φωτόδενδρο:

http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9411

-Η αφορμή του πολέμου, Πανόραμα του αιώνα, επ. 008, αρχείο ΕΡΤ: http://archive.ert.gr/625/

-Σύντομα βίντεο με πληροφορίες και αποτυπώσεις του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου σε κινούμενα σχέδια για μαθητές και μαθήτριες, WW1 class clips, BBC: www.bbc.co.uk./education/topics/ztqtb9q/resources/1

-Υλικό για τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, BBC: www.bbc.co.uk/programmes/p01nb93y (The Battle of Somme) www.bbc.co.uk/guides/zw4mxnb (Perilous pilots) www.bbc.co.uk/schools/gcsebitesize/history/mwh Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Άσκηση/ δραστηριότητα 1 του σχολικού βιβλίου.

-Σχολιασμός της εικόνας αρ. 3 του σχολικού βιβλίου.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Ενότητα 32: Η Ελλάδα στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο – Ο Εθνικός Διχασμός

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Οι θέσεις Βενιζέλου – Κων/νου και η σύγκρουσή τους

β) Η εμπλοκή της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (απλή αναφορά) γ) Οι Επίστρατοι και το Κίνημα της Εθνικής Άμυνας

δ) Προσωρινή Κυβέρνηση Θεσσαλονίκης και Εθνικός Διχασμός

ε) Επέμβαση της Αντάντ, έξωση του Κων/νου, ανάληψη της εξουσίας από τον Βενιζέλο (απλή αναφορά).

Λέξεις- κλειδιά:

Εθνικός Διχασμός, Κυβέρνηση Θεσσαλονίκης, Κράτος των Αθηνών.

Υποστηρικτικό υλικό:

«Η Ελλάδα το 1914», Το Πανόραμα του 20ού αιώνα, ΕΡΤ: https://archive.ert.gr/625/

 

«Η κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης», Το Πανόραμα του 20ού αι., ΕΡΤ

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Σχολιασμός των πηγών του σχολικού βιβλίου, ώστε να αναδειχθεί η στάση των

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4 ώρες

 

δύο εμπλεκομένων (βασιλιά- Βενιζέλου) στο ζήτημα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου

-Άσκηση/ δραστηριότητα 3 του σχολικού βιβλίου.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Ενότητα 33: Η ρωσική Επανάσταση Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία: α) Η κρίση του τσαρικού καθεστώτος

β) Η αστική επανάσταση του Φεβρουαρίου 1917 (απλή αναφορά) γ) Η σοσιαλιστική οκτωβριανή επανάσταση του 1917

δ) Ο εμφύλιος πόλεμος και η ξένη επέμβαση (απλή αναφορά) ε) Η ίδρυση της Σοβιετικής Ένωσης (απλή αναφορά)

στ) Η επίδραση της Οκτωβριανής Επανάστασης στην Ευρώπη

Λέξεις- κλειδιά:

Τσαρικό καθεστώς, μπολσεβίκοι, Οκτωβριανή επανάσταση, σοβιέτ, κομμουνιστικά κόμματα

Υποστηρικτικό υλικό:

-«Επανάσταση 1905. Ρωσία», Πανόραμα του αιώνα, ΕΡΤ (βίντεο: 15:54΄-16:53΄)

:http://archive.ert.gr/621/

-«Σοβιετική επανάσταση», Πανόραμα του αιώνα, ΕΡΤ (βίντεο: 10:55΄-12:18΄)

http://archive.ert.gr/630/

-πηγές του σχολικού βιβλίου

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Άσκηση/ δραστηριότητα 1, του σχολικού βιβλίου.

-Ποιες από τις διακηρύξεις και τα μέτρα που πήραν οι μπολσεβίκοι σχετίζονται με τις διακηρύξεις και τα μέτρα που είχε πάρει η Γαλλική Επανάσταση;

-Συζήτηση για την Οκτωβριανή Επανάσταση και τη σημασία της.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Ενότητα 34: Η λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και οι μεταπολεμικές ρυθμίσεις

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Αρχή της Αυτοδιάθεσης των λαών («14 σημεία») (απλή αναφορά) β) Συνθήκη Βερσαλλιών γ) Συνθήκη Σεβρών δ) Κοινωνία των Εθνών

Λέξεις κλειδιά: παγκόσμιος πόλεμος, τα «14 σημεία» του Γουίλσον, Συνθήκη Βερσαλλιών, Συνθήκη Σεβρών, Κοινωνία των Εθνών.

Υποστηρικτικό υλικό:

-Η Συνθήκη των Σεβρών, Το Πανόραμα του 20ού αι., ΕΡΤ, (βίντεο 01:05΄): Χάρτες, σ. 98 και 99 του σχολικού βιβλίου

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Άσκηση/δραστηριότητα 1 και 2 του βιβλίου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Ενότητα 36. Ο ελληνισμός της δυτικής Μικράς Ασίας και του Πόντου.

 

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) οι διωγμοί του ελληνισμού και τα αίτια τους

β) η «αυτοδιάθεση των λαών» και το κίνημα αυτονόμησης του Πόντο

Λέξεις –κλειδιά:

Τάγματα εργασίας, ποντοαρμενικό κράτος.

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

Υποστηρικτικό υλικό:

-Πηγές του σχολικού βιβλίου

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Άσκηση/ δραστηριότητα 1 του βιβλίου.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Ενότητα 35. Οι διεκδικήσεις της Αντάντ και της Ελλάδας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αντιληφθούν:

α) τις διεκδικήσεις του Βενιζέλου στο Συνέδριο του Παρισιού

β) τη σημασία της στρατιωτικής παρουσίας της Ελλάδας στη Μ. Ασία για τη Βρετανία

γ) τις αντιδράσεις των Ελλήνων της Μ. Ασίας και των Τούρκων

Υποστηρικτικό υλικό:

Πηγές σχολικού βιβλίου.

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

-Άσκηση/ δραστηριότητα 1 του σχολικού βιβλίου.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Ενότητα 38: Ο Μικρασιατικός Πόλεμος (1919-1922)

 

Διδασκαλία της ενότητας, με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Η ελληνική διοίκηση της Μικράς Ασίας και οι επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού ως το καλοκαίρι του 1920

β) Η απόρριψη της Συνθήκης των Σεβρών από το τουρκικό κίνημα αντίστασης γ) Οι εκλογές 1920 και η επάνοδος Κωνσταντίνου

δ) Διπλωματικές επιτυχίες του τουρκικού κινήματος (συμφωνίες Κεμάλ με Σοβιετική Ένωση, Γαλλία, Ιταλία)

ε) Οι εξελίξεις έως τον Αύγουστο του 1922

Λέξεις- κλειδιά:

ελληνική διοίκηση Σμύρνης, Συνθήκη Σεβρών, δημοψήφισμα 1920, επέλαση στον Σαγγάριο, Δημοκρατικό Μανιφέστο

Υποστηρικτικό υλικό:

Χάρτης, σ. 106 του σχολικού βιβλίου

-Απόβαση στη Σμύρνη, Το Πανόραμα του 20 ού αιώνα, ΕΡΤ, βίντεο (01.48΄):

https://www.youtube.com/watch?v=1oK-2NLSXPY

-Πηγή, «Η έναρξη της Τουρκικής Επίθεσης, 13 Αυγούστου 1922, ΙΜΕ:

www.ime.gr/chronos/13/gr/foreign_policy/sources/10.html

-«Παράλληλες διπλωματικές επαφές του Κεμάλ με τους Συμμάχους και τη Σοβιετική Ένωση», ΙΜΕ:

www.ime.gr/chronos/13/gr/foreign_policy/facts/15.html

-Πηγή, «Σκηνές από την καταστροφή της Σμύρνης», ΙΜΕ: www.ime.gr/chronos/13/gr/foreign_policy/sources/12.html Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Άσκηση/δραστηριότητα 1 και 2 του σχολικού βιβλίου.

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Ενότητα 39: Εξελίξεις σε Ελλάδα και Τουρκία μετά τον μικρασιατικό

πόλεμο

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. Ενότητα 44: Το προσφυγικό ζήτημα στην Ελλάδα κατά τον Μεσοπόλεμο

 

Ενιαία διδασκαλία των ενοτήτων με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Η Δίκη των Έξι

β) Η Συνθήκη της Λοζάνης (1923)

γ) Παράγοντες έντασης γηγενών-προσφύγων, σχέσεις γηγενών- προσφύγων δ) Συνέπειες της άφιξης των προσφύγων στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή, στον πολιτισμό

Λέξεις κλειδιά: Σύμβαση ανταλλαγής πληθυσμών, τέλος Μεγάλης Ιδέας

Υποστηρικτικό υλικό:

-Η Συνθήκη της Λοζάνης (πλήρες κείμενο στα ελληνικά), Ιμβριακή Ένωση Μακεδονίας- Θράκης: http://imbrosunion.com/174-2/

-μαρτυρίες Μικρασιατών προσφύγων, Αρχείο ΕΡΤ: http://archive.ert.gr/97149/

-«Δυο φορές ξένος», ντοκιμαντέρ για μετακινήσεις πληθυσμών μετά τη συνθήκη της Λοζάνης, Αρχείο ΕΡΤ: http://archive.ert.gr/96007/

-«Οι παραγκουπόλεις των προσφύγων», αποσπάσματα από βίντεο, Μηχανή του χρόνου:

http://www.mixanitouxronou.gr/paragkoupolis-ke-katavlismi-ton-prosfigon-ke- athlies-sinthikes-zois/

-Γραπτή πηγή, Απόσπασμα ομιλίας του Ελ. Βενιζέλου για το προσφυγικό 1928,

Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:

http://www.greek- language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=26 8

-«Το    οδοιπορικό    των     προσφύγων    μετά    τη     Μικρασιατική    καταστροφή»,

Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9474

-«Μαρτυρίες από την έξοδο», Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9508 Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Άσκηση/ δραστηριότητα 1 του σχολικού βιβλίου

-Άσκηση/ δραστηριότητα 2 του σχολικού βιβλίου.

 

 

 

 

 

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. Ενότητα 40: Τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929 και η Μεγάλη Ύφεση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. Ενότητα 41. Κοινωνικές διαστάσεις της κρίσης του 1929.

 

Ενιαία διδασκαλία των ενοτήτων με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Τα αποτελέσματα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου

β) H έκρηξη της οικονομικής κρίσης του 1929 (απλή αναφορά) γ) Η επέκταση της κρίσης- Η μεγάλη ύφεση (απλή αναφορά) δ) Κοινωνικές συνέπειες της κρίσης

ε) Πολιτική του New deal-αντιμετώπιση της κρίσης

Λέξεις- κλειδιά: δικαίωμα αυτοδιάθεσης λαών, κινήματα ανεξαρτητοποίησης, ενίσχυση αυταρχικών και εθνικιστικών ιδεολογιών, Μεγάλη Ύφεση – «Κραχ»,

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

ανεργία, New Deal (πολιτική εξόδου από την κρίση).

Υποστηρικτικό υλικό:

-Πηγές και εικόνες του σχολικού βιβλίου

-[Αποσπάσματα για την έναρξη της κρίσης του 1929 στις Η.Π.Α], Το Πανόραμα του 20ού αιώνα, επ. 021, Αρχείο ΕΡΤ (λεπτά 27:34-28:30): http://archive.ert.gr/7135/

-[η κρίση και οι συνέπειές της στις Η.Π.Α.], Το Πανόραμα του 20ού αιώνα, επ. 022,

Αρχείο ΕΡΤ (αρχή του ντοκιμαντέρ): http://archive.ert.gr/7651/

-«η κρίση συνεχίζεται..»,[αντιδράσεις, διαδηλώσεις σε όλον τον κόσμο για την κρίση], Το Πανόραμα του 20ού αιώνα, επ. 023, Αρχείο ΕΡΤ (αρχή του ντοκιμαντέρ), http://archive.ert.gr/638/

-Πίνακας [«αριθμός ανέργων» στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου], Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:

http://www.greek- language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=37 0

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Άσκηση/ δραστηριότητα 1 του σχολικού βιβλίου.

-Καταγραφή της αλυσίδας της κρίσης με βάση τα στοιχεία της πηγής αρ. 2 του σχολικού βιβλίου.

-Σχολιασμός των επιπτώσεων της κρίσης με βάση τις εικόνες αρ. 4 και 1 & 2 του σχολικού βιβλίου ή άλλων πηγών και εικόνων από το διαδίκτυο.

-Σχολιασμός της πηγής αρ. 2 του σχολικού βιβλίου, ώστε να αναδειχθούν οι τομείς παρέμβασης της πολιτικής του New deal του Ρούσβελτ.

-Συζήτηση για την κρίση σήμερα. Αναζήτηση αναλογιών με την εποχή της Μεγάλης

Ύφεσης.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. Ενότητα 42: Πολιτικές διαστάσεις της κρίσης του 1929

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. Ενότητα 43. Η υποενότητα «Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου 1936»

Ενιαία διδασκαλία με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Η Σοβιετική Ένωση την εποχή του Στάλιν β) Ο φασισμός στην Ιταλία

γ) Ο ναζισμός στη Γερμανία

δ) η υποενότητα «Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου»

 

Λέξεις    κλειδιά:     Σταλινισμός,    Φασισμός,    Ναζισμός,    «Ντούτσε»,    «Φύρερ», δικτατορία 4ης Αυγούστου, ΕΟΝ.

Υποστηρικτικό υλικό:

-Πηγές του σχολικού βιβλίου

-«Ο ναζισμός κερδίζει έδαφος», Το Πανόραμα του 20ού αιώνα, επ. 022, Αρχείο ΕΡΤ

(από 26:00): http://archive.ert.gr/7651/

-«4η Αυγούστου 1936», Πανόραμα του 20ού αι., ΕΡΤ, (01:10΄):

http://www.greek- language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=47 0

-«Ε.Ο.Ν», Πανόραμα του 20ού αι., ΕΡΤ (02:26΄):

http://www.greek-

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=47 3

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Σχολιασμός της έννοιας του φασισμού, όπως τον οραματίζεται ο Μουσολίνι στην πηγή αρ. 1 του σχολικούβιβλίου.

-Άσκηση/δραστηριότητα 1 του σχολικού βιβλίου.

-Άσκηση/δραστηριότητα 2 του σχολικού βιβλίου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10. Ενότητα 45: Τα προμηνύματα και τα αίτια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

 

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Γερμανική, ιταλική και ιαπωνική επιθετικότητα πριν από την έναρξη του πολέμου (απλή αναφορά)

β) Συγκρότηση του Άξονα Ρώμης- Βερολίνου και του Αντιδιεθνιστικού Συμφώνου, σ. 123

γ) Στάση των δυτικών κρατών («πολιτική κατευνασμού»), Σύμφωνο Μολότοφ –

Ρίμπεντροπ (απλή αναφορά) δ) Αίτια του πολέμου

Λέξεις- κλειδιά:

Άξονας Ρώμης – Βερολίνου, Αντιδιεθνιστικό Σύμφωνο, «πολιτική κατευνασμού», Σύμφωνο Μη Επιθέσεως Μολότοφ – Ρίμπεντροπ.

Υποστηρικτικό υλικό

-Πηγές και εικόνες του σχολικού βιβλίου

 

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Άσκηση/Δραστηριότητα 3 του σχολικού βιβλίου.

Σχολιασμός της πολιτικής που ακολούθησαν απέναντι στον Χίτλερ τα Δυτικά Κράτη

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10. Ενότητα 46: Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

 

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αντιληφθούν τα  ακόλουθα σημεία:

α) Η αφορμή και η έκρηξη του πολέμου

β) Αναφορά με βάση τον Χάρτη 1 στις πολεμικές επιχειρήσεις στην Ευρώπη 1939- 1941 (Blitzkrieg/«Πόλεμος- Αστραπή»), στη γερμανική επίθεση στη Σοβιετική Ένωση (1941 – 1943), στις επιχειρήσεις στην Αφρική (1941 – 1943), στις επιχειρήσεις στην Άπω Ανατολή (από το 1941), προκειμένου να γίνει κατανοητή η έννοια του «παγκοσμίου» πολέμου.

γ) Το τέλος του πολέμου

Λέξεις κλειδιά: «Πόλεμος- Αστραπή »/Blitzkrieg, ατομική βόμβα.

Υποστηρικτικό υλικό:

Πηγές και εικόνες σχολικού βιβλίου

Το χρονικό του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ιστοσελίδα του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου:

http://ww2.gr/index.php?option=timeline&date=all

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Άσκηση/δραστηριότητα 1 του σχολικού βιβλίου.

-Άσκηση/δραστηριότητα 2 του σχολικού βιβλίου.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10. Ενότητα 47: Η συμμετοχή της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο

 

Διδασκαλία της ενότητας, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αντιληφθούν τα ακόλουθα σημεία:

α) τον ελληνοϊταλικό πόλεμο

β) τον ελληνογερμανικό πόλεμο

Λέξεις-κλειδιά:

Τορπιλισμός της ΄Ελλης, ΟΧΙ, αλβανικό μέτωπο, ελληνογερμανικός πόλεμος.

Υποστηρικτικό υλικό:

-Πηγή, «Ο τορπιλισμός της «Ελλης», ΙΜΕ: http://www.fhw.gr/chronos/14/gr/1940_1945/war/pigi01.html

-Ο ελληνοϊταλικός πόλεμος, ΙΜΕ: http://www.fhw.gr/chronos/14/gr/1940_1945/war/02.html

-Η γερμανική επίθεση, ΙΜΕ: http://www.fhw.gr/chronos/14/gr/1940_1945/war/03.html

-πηγή, «Οι Γερμανοί στην Αθήνα», ΙΜΕ:

http://www.fhw.gr/chronos/14/gr/1940_1945/occupation/pigi01.html

– «Μαρτυρίες βετεράνων του ’40», Αρχείο ΕΡΤ: http://archive.ert.gr/6819/

Προτεινόμενη δραστηριότητα:

Σχολιασμός της πηγής 2 του σχολικού βιβλίου σχετικά με τη ρήξη ανάμεσα στην ελληνική κοινωνία και την ηγεσία της εξαιτίας της στάσης της τελευταίας στον πόλεμο.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10. Ενότητα 48: Κατοχή, Αντίσταση και Απελευθέρωση

 

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Η Κατοχή

β) Η Αντίσταση και τα αντίποινα γ) Η «ελεύθερη Ελλάδα

δ) Η Απελευθέρωση

Λέξεις- κλειδιά: Κατοχή, Αντίσταση, ΕΑΜ, ΕΔΕΣ, ΕΛΑΣ, ΕΠΟΝ, «Ελεύθερη Ελλάδα», Κυβέρνηση του βουνού, τάγματα ασφαλείας

Υποστηρικτικό υλικό

-«Κατοχή», ΙΜΕ: www.ime.gr/chronos/14/gr/1940_1945/occupation/index.html

-«Ελεύθερη Ελλάδα», ΙΜΕ:

www.ime.gr/chronos/14/gr/1940_1945/resistance/05.html

-«Απελευθέρωση», ΙΜΕ: www.ime.gr/chronos/14/gr/1940_1945/liberation/index.html

-«Γοργοπόταμος», Αρχείο ΕΡΤ: http://archive.ert.gr/91429/

-«Αίμα και Θρήνος στα Καλάβρυτα» Αρχείο ΕΡΤ : http://archive.ert.gr/26790/

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ώρες

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

-«Μπλόκο της Κοκκινιάς», Αρχείο ΕΡΤ : http://archive.ert.gr/7475/

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

– Άσκηση/δραστηριότητα 1

-Με βάση το προτεινόμενο υλικό, να αναδείξετε τις μορφές Αντίστασης κατά των Γερμανών και τη συμμετοχή του λαού σε αυτές.

(-Πρόσθετο εκπαιδευτικό υλικό και φύλλα εργασίας στο 12 Οκτωβρίου. Η Αθήνα ελεύθερη: http://freeathens44.org/.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10. Ενότητα 49: Τα αποτελέσματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και η ίδρυση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:

α) Οι ανθρώπινες απώλειες και οι αναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμών (απλή αναφορά)

β) Οι υλικές καταστροφές (απλή αναφορά) γ) Η κατάρρευση του βιοτικού επιπέδου

δ) Η ηθική καταρράκωση

ε) Η εξασθένηση του διεθνούς ρόλου της Ευρώπης (απλή αναφορά) στ) Ο.Η.Ε

Λέξεις-κλειδιά: γενοκτονία, Ο.Η.Ε.

Υποστηρικτικό υλικό:

-«Τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Οι κρατούμενοι», Φωτόδενδρο:

http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9399

-«Οι απώλειες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου», Φωτόδενδρο:

http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9390

-«Πίνακας δολοφονηθέντων Εβραίων στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του Β΄ΠΠ»,

Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:

http://www.greek- language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=68 5

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Συζήτηση για τις συνέπειες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στις νεαρές ηλικίες.

-Συζήτηση για το τραυματικό γεγονός του ολοκαυτώματος. (ποικίλο χρήσιμο ψηφιακό υλικό στις Ψηφιακές Εκθέσεις του Εβραϊκού Μουσείου της Ελλάδος: http://www.jewishmuseum.gr/gr/exhibitions/digital_exhibitions/synagonistis/1_res istance.html#)

 

 

 

 

1 ώρα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11. Ενότητα 50. Η διαίρεση της μεταπολεμικής Ευρώπης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11. Ενότητα 51. Διπολισμός και Ψυχρός Πόλεμος

 

Συνοπτική παρουσίαση των ενοτήτων, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αντιληφθούν:

α) τη σημασία των συμφωνιών της Γιάλτας και Πότσνταμ για τον μεταπολεμικό κόσμο

β) τις διαφοροποιήσεις και τη διαίρεση ανάμεσα σε Ανατολική και Δυτική

Ευρώπη

 

 

 

 

1 ώρα

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

γ) τον ρόλο της αμερικανικής βοήθειας στην ανοικοδόμηση της μεταπολεμικής Ευρώπης

γ) τον διπολισμό και τον Ψυχρό πόλεμο ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις δ) τις σημαντικότερες επιπτώσεις τους.

Υποστηρικτικό υλικό:

-Χάρτης με την διαιρεμένη Ευρώπη, Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία. Από τα μέσα του 18ο αιώνα ως τις αρχές του 21ου αι. Γ΄ Γυμνασίου: http://repository.edulll.gr/edulll/handle/10795/264

-Γελοιογραφία «Αμερικανική βοήθεια (ΟΥΝΡΑ) στους αγρότες», Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:

http://www.greek- language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=10 68

-«Διαφήμιση ηλεκτρικών ειδών της ΙΖΟΛΑ» ως παράδειγμα εκσυγχρονισμού και αστικοποίησης της ελληνικής κοινωνίας και ως στοιχείο διαφοράς ανάμεσα στην Ανατολική και Δυτική Ευρώπη:

http://www.greek- language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=10 08

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Άσκηση/ δραστηριότητα 2 του σχολικού βιβλίου.

-Συζήτηση για τον Ψυχρό Πόλεμο και την πυρηνική απειλή.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11. Ενότητα 52.Το τέλος της αποικιοκρατίας και η ανάδυση του Τρίτου Κόσμου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11. Ενότητα 53. Η κατάρρευση των λαϊκών δημοκρατιών και η μεταψυχροπολεμική Ευρώπη

Συνοπτική παρουσίαση των ενοτήτων, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αντιληφθούν:

α) το φαινόμενο της αποαποικιοποίησης

β) τα κύρια προβλήματα του Τρίτου Κόσμου

γ) τις μεταρρυθμίσεις στην Σοβιετική Ένωση και τις συνέπειές τους (νέοι πολιτικοί σχηματισμοί, μεταναστευτικό ρεύμα προς τις αναπτυγμένες χώρες της Ευρώπης, αναζωπύρωση ξενοφοβίας και ρατσισμού).

Υποστηρικτικό υλικό:

Χάρτης του βιβλίου

-Χάρτης «Η Ευρώπη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο», Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία. Από τα μέσα του 18ο αιώνα ως τις αρχές του 21ου αι. Γ΄ Γυμνασίου: http://repository.edulll.gr/edulll/handle/10795/264

-Αποσπάσματα από βίντεο, «Η πτώση του τείχους του Βερολίνου», DW-Transtel

(με ελληνικούς υπότιτλους): http://goo.gl/lMvSND

Προτεινόμενες δραστηριότητες:

-Συζήτηση για την ευθύνη των αποικιοκρατών για την υπανάπτυξη που μαστίζει σήμερα πολλές πρώην αποικίες.

-Άσκηση/δραστηριότητα 2 του σχολικού βιβλίου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 ώρα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. Ενότητα 54. Ο εμφύλιος πόλεμος και τα κύρια προβλήματα της

μετεμφυλιακής Ελλάδας (1944-1963)

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. Ενότητα 55. Όξυνση της πολιτικής κρίσης και η δικτατορία της 21ης
Απριλίου 1967 (1963-1974) 2 ώρες
Συνοπτική παρουσίαση των ενοτήτων, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να
αντιληφθούν:
α) τις συνθήκες που οδήγησαν στον Εμφύλιο Πόλεμο
β) τα κυριότερα γεγονότα της εμφύλιας σύρραξης και την στάση των
εμπλεκομένων
γ) τις επιπτώσεις του εμφυλίου πολέμου στη μετεμφυλιακή Ελλάδα
δ) τις κυριότερες πολιτικές εξελίξεις (οξυμένο πολιτικό κλίμα, στάση μοναρχίας,
παρακράτος, δημιουργία νέων κομμάτων)
ε) τις κυριότερες οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές
στ) τον κυπριακό αγώνα
ζ) την επιβολή της απριλιανής δικτατορίας, την αντίσταση σε αυτήν και την
κατάρρευσή της.
Υποστηρικτικό υλικό:
-Πηγές για τον εμφύλιο πόλεμο: http://goo.gl/2aARPh
-Βίντεο σύντομο για την μετεμφυλιακή Ελλάδα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:
http://www.greek-
language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=10
71
-Γελοιογραφία για τη Συνθήκη της Ζυρίχης, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:
http://www.greek-
language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=10
54
-«Σαρλερουά, Έλληνες μετανάστες στα ορυχεία του Βελγίου», Βίντεο, Μηχανή του
Χρόνου,         http://www.mixanitouxronou.gr/skliri-zoi-ton-ellinon-metanaston-sta-
orichia-tou-sarleroua/
-Γελοιογραφία της 21ης Απριλίου, «Ιστορία και Λογοτεχνία», Κέντρο Ελληνικής
Γλώσσας:
http://www.greek-
language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=13
14
Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Άσκηση/ δραστηριότητα 1 του σχολικού βιβλίου.
-Ένα σύντομο χρονικό για τη Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη.
-Άσκηση/ δραστηριότητα 2, σ. 156 του σχολικού βιβλίου.
-Σχολιασμός της έννοιας της «μεταπολίτευσης» (με βάση το υλικό του σχολικού
βιβλίου ή άλλο υλικό, ενδεικτικά:
«Μεταπολίτευση», σύντομο βίντεο, ΕΡΤ:
http://www.greek-
language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=14
97)

Σύνολο: 45 ώρες

 

Οδηγίες Διδασκαλίας Ιστορίας Γυμνασίου 2022-2023 βρίσκονται στον υπερσύνεσμο:

https://drive.google.com/file/d/1XkWSZhPHN5BTkMtXltW0JsQ-s7PuREbV/view?usp=sharing

Μοιράστε το άρθρο

Facebook
Twitter
Linkedin
Pinterest

Σχολιάστε